Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS CKI Đào Thanh Hóa – Chuyên khoa Nam học, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Nếu để ý kỹ, không ít nam giới nhận thấy mình bị đau tinh hoàn bên trái nhiều hơn so với bên phải, và điều này không phải ngẫu nhiên. Có những lý do giải phẫu học cụ thể khiến bên trái dễ gặp một số vấn đề hơn. Bài viết chuyên sâu dưới đây phân tích rõ nguyên nhân, cách chẩn đoán và hướng điều trị cho tình trạng đau tinh hoàn trái.
Vì sao tinh hoàn trái hay bị đau hơn?
Ảnh minh hoạ: Vì sao tinh hoàn trái hay bị đau hơn?
Câu trả lời nằm ở sự khác biệt trong hệ thống tĩnh mạch dẫn lưu máu từ tinh hoàn. Tĩnh mạch tinh phải đổ trực tiếp vào tĩnh mạch chủ dưới theo một góc chéo thuận lợi cho dòng máu chảy về tim. Ngược lại, tĩnh mạch tinh trái phải đổ vào tĩnh mạch thận trái theo một góc vuông – đường đi này vừa dài hơn, vừa tạo áp lực cản trở dòng chảy lớn hơn đáng kể so với bên phải.
Sự chênh lệch áp lực này khiến hệ thống van tĩnh mạch bên trái phải “làm việc” vất vả hơn để ngăn dòng máu trào ngược. Theo thời gian, nếu van tĩnh mạch suy yếu, máu ứ đọng lại và hình thành búi tĩnh mạch giãn – đây là lý do khoảng 90% trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh (nguyên nhân phổ biến nhất gây đau tinh hoàn trái mạn tính) xảy ra ở bên trái.
Ngoài ra, một số trường hợp còn liên quan đến hiện tượng tĩnh mạch thận trái bị chèn ép giữa động mạch chủ bụng và động mạch mạc treo tràng trên (gọi là hội chứng kẹp hạt dẻ – Nutcracker syndrome), làm tăng áp lực tĩnh mạch thận trái và gián tiếp ảnh hưởng đến tĩnh mạch tinh trái vốn đổ vào đó.
Nguyên nhân đặc thù gây đau tinh hoàn bên trái là bệnh gì?
Ảnh minh hoạ: Nguyên nhân đặc thù gây đau tinh hoàn bên trái là bệnh gì?
Giãn tĩnh mạch thừng tinh bên trái
Đây là nguyên nhân hàng đầu và đặc trưng nhất khi nói đến đau tinh hoàn bên trái. Cảm giác đau thường âm ỉ, nặng tức, tăng dần trong ngày (đặc biệt sau khi đứng lâu hoặc vận động nhiều) và giảm khi nằm nghỉ. Ở mức độ nặng (độ 2–3), có thể sờ hoặc nhìn thấy rõ búi tĩnh mạch ngoằn ngoèo phía trên tinh hoàn trái.
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh bên trái
Hội chứng kẹp hạt dẻ (Nutcracker syndrome) – nguyên nhân hiếm gặp nhưng cần lưu ý
Đây là tình trạng tĩnh mạch thận trái bị chèn ép giữa động mạch chủ bụng và động mạch mạc treo tràng trên, gây tăng áp lực tĩnh mạch thận trái. Ngoài đau tinh hoàn trái, hội chứng này có thể biểu hiện kèm đau vùng mạn sườn trái, tiểu máu (đại thể hoặc vi thể), protein niệu tư thế. Đặc biệt, một số nghiên cứu ghi nhận hội chứng này là nguyên nhân tiềm ẩn ở một số trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh tái phát sau phẫu thuật hoặc giãn tĩnh mạch thừng tinh mức độ nặng ở người trẻ mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng khác. Đây là tình trạng hiếm gặp, nhưng bác sĩ có thể cân nhắc tầm soát thêm nếu giãn tĩnh mạch thừng tinh trái có biểu hiện không điển hình (ví dụ kèm tiểu máu, đau vùng hông lưng).
Ảnh minh hoạ: Hội chứng kẹp hạt dẻ
Sỏi niệu quản trái
Sỏi di chuyển trong niệu quản trái, đặc biệt đoạn thấp gần bàng quang, có thể gây đau lan xuống vùng bìu trái do chia sẻ chung đường dẫn truyền thần kinh, dù bản chất vấn đề nằm ở đường tiết niệu trên. Đau thường có tính chất quặn từng cơn, có thể kèm tiểu máu, buồn nôn.
Ảnh minh hoạ: Sỏi niệu quản trái
Các nguyên nhân chung khác cũng có thể xảy ra ở bên trái
Bên cạnh các nguyên nhân mang tính đặc thù kể trên, tinh hoàn trái cũng có thể gặp các nguyên nhân đau chung như bất kỳ bên nào: xoắn tinh hoàn (cấp cứu ngoại khoa, đau đột ngột dữ dội), viêm mào tinh hoàn/viêm tinh hoàn (đau kèm sốt, sưng nóng đỏ), chấn thương trực tiếp, u nang mào tinh hoàn, hoặc tràn dịch màng tinh hoàn.
Chẩn đoán đau tinh hoàn bên trái như thế nào?
Quy trình chẩn đoán thường bao gồm các bước:
Ảnh minh hoạ: Chẩn đoán đau tinh hoàn bên trái như thế nào?
- Khai thác bệnh sử chi tiết: thời gian khởi phát, tính chất đau, yếu tố tăng/giảm đau, các triệu chứng đi kèm (sốt, tiểu máu, tiểu buốt).
- Khám lâm sàng: sờ nắn vùng bìu ở cả tư thế đứng và nằm, kết hợp nghiệm pháp Valsalva để phát hiện búi tĩnh mạch giãn nếu có.
- Siêu âm Doppler bìu: là xét nghiệm quan trọng nhất, giúp xác định có giãn tĩnh mạch thừng tinh hay không, mức độ giãn, đồng thời khảo sát cấu trúc tinh hoàn, mào tinh hoàn để loại trừ các bất thường khác.
- Xét nghiệm nước tiểu: được chỉ định nếu nghi ngờ có tiểu máu, nhiễm khuẩn đường tiết niệu hoặc sỏi tiết niệu.
- Siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) vùng bụng: chỉ định thêm trong các trường hợp nghi ngờ hội chứng kẹp hạt dẻ hoặc cần loại trừ nguyên nhân từ tĩnh mạch thận, đặc biệt khi giãn tĩnh mạch thừng tinh trái có biểu hiện không điển hình hoặc tái phát sau điều trị.
Điều trị đau tinh hoàn bên trái theo từng nguyên nhân
Hướng điều trị được xây dựng dựa trên nguyên nhân cụ thể được xác định qua chẩn đoán, không có một phác đồ chung áp dụng cho mọi trường hợp:
Ảnh minh hoạ: Điều trị đau tinh hoàn bên trái theo từng nguyên nhân
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh mức độ nhẹ: theo dõi định kỳ, kết hợp điều chỉnh lối sống (hạn chế đứng lâu, mặc quần lót nâng đỡ), có thể dùng thêm thuốc trợ tĩnh mạch hỗ trợ giảm triệu chứng theo chỉ định bác sĩ.
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh mức độ nặng, có chỉ định can thiệp: cân nhắc phẫu thuật (ưu tiên vi phẫu thuật) khi có đau nhiều, ảnh hưởng tinh dịch đồ, hoặc tinh hoàn có dấu hiệu teo nhỏ.
- Hội chứng kẹp hạt dẻ: với các trường hợp nhẹ, có thể theo dõi vì một số trẻ/thanh thiếu niên có thể cải thiện khi cơ thể phát triển thêm (thay đổi vị trí tương đối của mạch máu). Trường hợp nặng, có triệu chứng rõ rệt có thể cần can thiệp mạch máu chuyên sâu (nong mạch, đặt stent, hoặc phẫu thuật chuyển vị tĩnh mạch) tại các cơ sở có chuyên khoa mạch máu.
- Sỏi niệu quản trái: hướng điều trị tùy kích thước và vị trí sỏi, có thể từ theo dõi, dùng thuốc hỗ trợ tống sỏi đến các thủ thuật tán sỏi chuyên khoa Tiết niệu.
- Viêm mào tinh hoàn/viêm tinh hoàn: điều trị bằng kháng sinh theo đúng nguyên nhân gây bệnh (do bác sĩ chỉ định sau khi xác định tác nhân), không tự ý dùng kháng sinh khi chưa thăm khám.
- Xoắn tinh hoàn: là cấp cứu ngoại khoa, cần phẫu thuật tháo xoắn càng sớm càng tốt trong vài giờ đầu để bảo tồn tinh hoàn.
Câu hỏi thường gặp
Bị đau tinh hoàn bên trái có chắc chắn là giãn tĩnh mạch thừng tinh không? Đây là nguyên nhân phổ biến nhất nhưng không phải duy nhất. Cần thăm khám và siêu âm để xác định chính xác, tránh tự kết luận khi chưa có chẩn đoán rõ ràng.
Đau tinh hoàn bên trái kèm tiểu máu có nguy hiểm không? Đây là tổ hợp triệu chứng cần được thăm khám kỹ để loại trừ các nguyên nhân từ đường tiết niệu trên như sỏi hoặc hội chứng kẹp hạt dẻ, không nên chủ quan bỏ qua.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh trái độ nhẹ có cần điều trị ngay không? Phần lớn trường hợp độ nhẹ chỉ cần theo dõi định kỳ, không bắt buộc điều trị ngay trừ khi có triệu chứng đau nhiều hoặc ảnh hưởng đến tinh dịch đồ.
Nên khám đau tinh hoàn bên trái ở đâu? Với đau đột ngột dữ dội, cần đến ngay cơ sở cấp cứu ngoại khoa gần nhất. Với đau âm ỉ, kéo dài, người bệnh có thể đến chuyên khoa Nam học tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được thăm khám, siêu âm Doppler bìu và xác định nguyên nhân cụ thể.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo Theo một nghiên cứu về hội chứng kẹp hạt dẻ đăng trên NCBI, tình trạng chèn ép tĩnh mạch thận trái có thể biểu hiện qua đau vùng mạn sườn trái, tiểu máu và giãn tĩnh mạch thừng tinh trái ở nam giới, do tĩnh mạch tinh trái đổ trực tiếp vào tĩnh mạch thận trái.
