U nang buồng trứng là một trong những bệnh lý phụ khoa thường gặp nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Do phần lớn các ca bệnh đều tiến triển âm thầm, nhiều chị em chỉ tình cờ phát hiện khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi kích thích khối u đã lớn. Việc trang bị kiến thức y khoa cơ bản về diện bệnh này sẽ giúp chị em chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản của chính mình.
Bài viết dưới đây được tham vấn chuyên môn bởi Bác sĩ CKI Đỗ Thị Liên – chuyên gia Gản phụ khoa tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
U nang buồng trứng là gì? Các loại u nang phổ biến
U nang buồng trứng là hiện tượng một túi chứa đầy dịch lỏng hoặc chất rắn phát triển trên hoặc bên trong buồng trứng. Dựa trên bản chất và nguyên nhân hình thành, các chuyên gia y tế chia u nang thành hai nhóm chính:
-
U nang cơ năng: Đây là loại u nang phổ biến nhất, hình thành do sự rối loạn hoạt động nội tiết của chu kỳ kinh nguyệt. Theo tài liệu của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) về u nang buồng trứng, u nang cơ năng (bao gồm u nang nang noãn và u nang hoàng thể) thường lành tính, không gây triệu chứng và tự biến mất sau 1 – 3 tháng mà không cần can thiệp điều trị.
-
U nang thực thể: Là những khối u phát triển từ các tế bào bất thường, không tự mất đi mà lớn dần theo thời gian. Nhóm này bao gồm: u nang nước, u nang nhầy, u nang bì (u quái) hoặc u lạc nội mạc tử cung tại buồng trứng.
Dấu hiệu nhận biết u nang buồng trứng
Hầu hết các u nang nhỏ đều “vô hại” và không bộc lộ triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi khối u phát triển tăng kích thước hoặc xảy ra biến chứng, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu cảnh báo như:
-
Đau vùng chậu: Cảm giác đau âm ỉ, nặng nề ở vùng bụng dưới, đôi khi có thể nhói lên ở một bên (vị trí của buồng trứng có u).
-
Chướng bụng, đầy hơi: Bụng có cảm giác sưng to hoặc căng tức liên tục dù không ăn nhiều.
-
Rối loạn tiểu tiện và đại tiện: Khối u kích thước lớn chèn ép vào bàng quang gây tiểu dắt, tiểu nhiều lần, hoặc chèn ép trực tràng dẫn đến táo bón.
-
Đau khi quan hệ tình dục: Cảm giác đau buốt ở vùng chậu trong hoặc sau khi giao hợp.
-
Chu kỳ kinh nguyệt bất thường: Kinh nguyệt đến sớm, muộn, vô kinh hoặc rong kinh kéo dài.
⚠️ DẤU HIỆU CẤP CỨU: Nếu xuất hiện cơn đau bụng dưới dữ dội, đột ngột, đi kèm sốt, buồn nôn hoặc chóng mặt, đây có thể là dấu hiệu của biến chứng xoắn nang hoặc vỡ nang. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời
Dù phần lớn là lành tính, u nang buồng trứng thực thể nếu để kéo dài có thể dẫn đến những hệ lụy nguy hiểm:
-
Xoắn cuống nang: Thường xảy ra với các u có cuống dài, u bì. Khi u bị xoắn, mạch máu nuôi dưỡng bị ngắt quãng khiến buồng trứng bị hoại tử, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và khả năng sinh sản.
-
Vỡ u nang: Theo thông tin lâm sàng từ Hướng dẫn về biến chứng vỡ u nang buồng trứng của Cleveland Clinic, vỡ u nang lớn có thể gây xuất huyết nội nghiêm trọng, tích tụ máu trong ổ bụng và dẫn đến nhiễm trùng tiểu khung nếu không cấp cứu kịp thời.
-
Cản trở chức năng sinh sản: Khối u quá lớn làm biến dạng vòi trứng, cản trở sự rụng trứng, từ đó làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên.
Phương pháp chẩn đoán và điều trị u nang buồng trứng
Chẩn đoán y khoa
Để xác định chính xác kích thước, vị trí và tính chất của u nang, các bác sĩ tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi sẽ chỉ định thực hiện các kỹ thuật:
-
Siêu âm vùng chậu/đầu dò âm đạo: Phương pháp cốt lõi để hình dung rõ cấu trúc bên trong khối u (chứa dịch hay đặc).
-
Xét nghiệm máu chỉ số CA-125: Thường áp dụng đối với phụ nữ mãn kinh hoặc khi nghi ngờ u ác tính nhằm tầm soát ung thư buồng trứng.
Giải pháp điều trị
Tùy thuộc vào độ tuổi, mong muốn sinh con, kích thước và bản chất khối u, phác đồ điều trị sẽ được cá nhân hóa:
-
Theo dõi định kỳ (Theo dõi tích cực): Áp dụng với u nang cơ năng nhỏ ở phụ nữ trẻ. Bệnh nhân sẽ được siêu âm lại sau vài chu kỳ kinh để đánh giá u có tự teo đi hay không.
-
Điều trị nội khoa: Sử dụng các loại thuốc điều hòa nội tiết (như thuốc tránh thai) để ức chế sự rụng trứng, ngăn chặn sự phát triển của u mới.
-
Can thiệp ngoại khoa (Phẫu thuật): Được chỉ định khi u nang có kích thước lớn, u thực thể không tự mất, u gây đau đớn hoặc có nguy cơ ung thư. Phẫu thuật bao gồm bóc tách u nang (giữ lại buồng trứng lành) hoặc cắt bỏ toàn bộ buồng trứng bên tổn thương thông qua mổ nội soi tối thiểu hoặc mổ mở.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
U nang buồng trứng có gây vô sinh không? Phần lớn u nang buồng trứng không gây vô sinh. Tuy nhiên, một số loại u như u lạc nội mạc tử cung hoặc u nang quá lớn làm tắc vòi trứng có thể làm giảm khả năng thụ thai. Việc phát hiện và điều trị sớm giúp bảo tồn tối đa chức năng sinh sản.
Phụ nữ mang thai bị u nang buồng trứng có nguy hiểm không? Có thể gây nguy hiểm nếu u phát triển lớn dẫn đến xoắn hoặc vỡ nang trong thai kỳ. Thông thường, nếu u nang được phát hiện khi mang thai, bác sĩ sẽ theo dõi chặt chẽ và chỉ can thiệp phẫu thuật vào tam cá nguyệt thứ hai (tháng thứ 4 – 6) nếu thực sự cần thiết.
Ăn uống như thế nào để hạn chế u nang phát triển? Chị em nên tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin, thực phẩm giàu omega-3 (cá hồi, các loại hạt) và hạn chế các loại thịt đỏ, đồ ăn nhanh, thực phẩm chứa nhiều estrogen công nghiệp để duy trì cân bằng nội tiết cân đối.
Thông tin liên hệ cố định: Nếu có những triệu chứng bất thường ở vùng chậu hoặc cần tư vấn phác đồ điều trị u nang buồng trứng an toàn, chị em có thể liên hệ trực tiếp:
-
Địa chỉ phòng khám: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
-
Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
-
Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
-
Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
-
Thời gian hoạt động: Đón tiếp bệnh nhân từ 8h00 đến 20h00 (tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết).
Người thẩm định chuyên môn: Bác sĩ CKI Đỗ Thị Liên (Chuyên khoa Phụ – Sản tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi). Link thông tin bác sĩ: https://phongkhamnguyentrai.vn/bac-si-do-thi-lien.html
Nguồn tham khảo uy tín:
-
NHS England – Ovarian cyst Overview and Symptoms
-
Cleveland Clinic – Ovarian Cysts: Management and Complications
