Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS phụ sản Đỗ Thị Liên – chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Nhiều chị em khi đi khám vì đau bụng kinh dữ dội, đau khi quan hệ hoặc khó có thai thường được bác sĩ chỉ định siêu âm đầu tiên. Câu hỏi đặt ra là: siêu âm có thực sự “nhìn thấy” được lạc nội mạc tử cung hay không, hình ảnh bệnh trên siêu âm trông như thế nào, và khi nghi ngờ mắc bệnh thì nên khám ở đâu để có kết quả chính xác? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp lần lượt các thắc mắc này.
Siêu âm có phát hiện được lạc nội mạc tử cung không?
Câu trả lời là có, nhưng ở một mức độ nhất định. Siêu âm đầu dò âm đạo (transvaginal ultrasound) hiện được xem là phương tiện chẩn đoán hình ảnh hàng đầu, ưu tiên chỉ định trước khi nghĩ đến các kỹ thuật đắt tiền hơn như MRI, nhờ chi phí thấp, sẵn có và độ chính xác khá cao đối với một số dạng tổn thương.
Ảnh minh hoạ: Siêu âm có phát hiện được lạc nội mạc tử cung không?
Tuy nhiên, khả năng phát hiện của siêu âm phụ thuộc rất nhiều vào thể bệnh:
- U nang lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng (endometrioma): Siêu âm phát hiện tốt, độ nhạy có thể lên tới trên 90% với các nang kích thước rõ ràng.
- Lạc nội mạc phúc mạc bề mặt (tổn thương nhỏ, rải rác): Đây là dạng khó nhìn thấy nhất trên siêu âm do tổn thương quá nhỏ và không tạo khối rõ ràng.
- Lạc nội mạc xâm lấn sâu (deep infiltrating endometriosis): Cần bác sĩ siêu âm có kinh nghiệm chuyên sâu về lạc nội mạc tử cung mới đánh giá chính xác được mức độ xâm lấn vào các cơ quan lân cận như trực tràng, bàng quang.
Nói cách khác, một kết quả siêu âm “bình thường” không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không mắc bệnh, đặc biệt với các tổn thương nhỏ, còn giai đoạn sớm.
Hình ảnh lạc nội mạc tử cung và nang lạc nội mạc trên siêu âm trông như thế nào?
Trên màn hình siêu âm, các bác sĩ thường mô tả một số dấu hiệu hình ảnh đặc trưng sau:
Ảnh minh hoạ: Hình ảnh lạc nội mạc tử cung và nang lạc nội mạc trên siêu âm trông như thế nào?
- Hình ảnh u lạc nội mạc tử cung (nang lạc nội mạc): Là một khối nang tròn hoặc bầu dục nằm ở buồng trứng, bên trong chứa dịch có phản âm dày mịn đồng nhất – dân gian hay gọi là “nang sô-cô-la” do dịch bên trong sẫm màu như sô-cô-la lỏng. Vỏ nang thường dày, thành đều, ít khi có vách hay nụ sùi bên trong (điểm giúp phân biệt với các loại u nang khác nghi ngờ ác tính).
- Hình ảnh lạc nội mạc xâm lấn sâu: Biểu hiện bằng các nốt hoặc dải mô có ranh giới không rõ, làm dính các cấu trúc xung quanh tử cung, phần phụ, dẫn đến hình ảnh “tử cung dính cố định”, mất di động khi ấn đầu dò.
- Dấu hiệu gián tiếp: Tử cung ngả sau cố định, hai buồng trứng dính sát vào mặt sau tử cung (kissing ovaries), dịch tự do trong túi cùng Douglas.
Vì các dấu hiệu này khá đa dạng và đòi hỏi kinh nghiệm đọc hình ảnh, kết quả siêu âm nên được đối chiếu với triệu chứng lâm sàng thay vì chỉ dựa vào một lần chụp duy nhất.
Xét nghiệm nào giúp chẩn đoán lạc nội mạc tử cung chính xác hơn?
Siêu âm là bước sàng lọc ban đầu, nhưng để chẩn đoán xác định và đánh giá đầy đủ mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thêm:
Ảnh minh hoạ: Xét nghiệm nào giúp chẩn đoán lạc nội mạc tử cung chính xác hơn?
- Xét nghiệm CA-125: Đây là một dấu ấn sinh học trong máu, thường tăng ở người bị lạc nội mạc tử cung, đặc biệt là thể nặng. Tuy nhiên chỉ số này không đặc hiệu – có thể tăng trong nhiều bệnh lý phụ khoa khác (viêm nhiễm, u xơ tử cung, thậm chí trong kỳ kinh nguyệt), nên CA-125 chỉ mang tính hỗ trợ, không dùng để chẩn đoán đơn độc.
- Cộng hưởng từ (MRI) vùng chậu: Được chỉ định khi nghi ngờ lạc nội mạc xâm lấn sâu vào ruột, bàng quang hoặc dây chằng tử cung – những vị trí siêu âm khó quan sát trọn vẹn.
- Nội soi ổ bụng: Đây vẫn là tiêu chuẩn “vàng” để chẩn đoán xác định lạc nội mạc tử cung, cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp tổn thương và lấy mẫu mô làm giải phẫu bệnh. Tuy vậy, vì là thủ thuật xâm lấn, nội soi thường được cân nhắc sau khi các phương tiện không xâm lấn (siêu âm, MRI) đã gợi ý rõ bệnh hoặc khi cần can thiệp điều trị đồng thời.
- Khám phụ khoa và khai thác triệu chứng: Đau bụng kinh tăng dần, đau khi giao hợp, rối loạn kinh nguyệt, khó có thai là những dấu hiệu gợi ý quan trọng giúp bác sĩ định hướng chỉ định cận lâm sàng phù hợp.
Khi nào nên đi khám để phát hiện bệnh sớm?
Lạc nội mạc tử cung thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm trước khi được chẩn đoán, do triệu chứng dễ bị nhầm với đau bụng kinh thông thường. Chị em nên chủ động đi khám phụ khoa và siêu âm nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Ảnh minh hoạ: Khi nào nên đi khám để phát hiện bệnh sớm lạc nội mạc tử cung?
- Đau bụng kinh ngày càng nặng, không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường
- Đau vùng chậu mạn tính, không chỉ giới hạn trong kỳ kinh
- Đau khi quan hệ tình dục, đặc biệt đau sâu
- Rối loạn kinh nguyệt: rong kinh, kinh nguyệt ra nhiều
- Khó thụ thai sau thời gian dài mong con
- Rối loạn tiêu hóa hoặc tiểu tiện theo chu kỳ kinh (đau khi đi ngoài, tiểu buốt vào những ngày hành kinh)
Phát hiện càng sớm, việc theo dõi và can thiệp (nếu cần) càng thuận lợi, giúp hạn chế ảnh hưởng đến khả năng sinh sản về sau.
Xem thêm: Bệnh tử cung: Dấu hiệu, nguyên nhân & cách điều trị
Khám lạc nội mạc tử cung ở đâu uy tín tại Hà Nội?
Ảnh minh hoạ; Khám lạc nội mạc tử cung ở đâu uy tín tại Hà Nội?
Vì lạc nội mạc tử cung là bệnh lý cần kết hợp nhiều yếu tố để chẩn đoán – từ khai thác triệu chứng, khám lâm sàng, đến đọc hình ảnh siêu âm chuyên sâu – việc lựa chọn cơ sở y tế có bác sĩ chuyên khoa phụ sản giàu kinh nghiệm và hệ thống máy siêu âm đầu dò âm đạo hiện đại là yếu tố quan trọng để tránh bỏ sót tổn thương.
Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi là một trong những địa chỉ khám phụ khoa được nhiều chị em tại Hà Nội tin tưởng, với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Sản phụ khoa trực tiếp thăm khám, tư vấn và chỉ định cận lâm sàng phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Quy trình khám thường bao gồm: khai thác triệu chứng, khám phụ khoa, siêu âm đầu dò âm đạo, và tư vấn hướng theo dõi hoặc chuyển tuyến khi cần thiết đối với các trường hợp nghi ngờ lạc nội mạc xâm lấn sâu.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Siêu âm bụng thông thường có phát hiện được lạc nội mạc tử cung không? Siêu âm đầu dò âm đạo cho hình ảnh rõ nét hơn nhiều so với siêu âm bụng, đặc biệt với các tổn thương nhỏ ở buồng trứng và vùng chậu. Vì vậy bác sĩ thường ưu tiên chỉ định siêu âm đầu dò khi nghi ngờ bệnh.
Không thấy bất thường trên siêu âm có chắc chắn không mắc bệnh? Không hoàn toàn. Một số thể lạc nội mạc phúc mạc bề mặt có kích thước rất nhỏ, khó quan sát trên siêu âm dù đã dùng đầu dò âm đạo.
Chỉ số CA-125 tăng có nghĩa là bị lạc nội mạc tử cung không? Không nhất thiết. CA-125 có thể tăng trong nhiều tình trạng phụ khoa khác nên cần kết hợp với siêu âm và triệu chứng lâm sàng để đánh giá.
Bao lâu nên siêu âm kiểm tra lại nếu đã phát hiện nang lạc nội mạc? Tùy kích thước và triệu chứng, bác sĩ sẽ hẹn lịch tái khám và siêu âm định kỳ phù hợp, thường từ 3–6 tháng/lần để theo dõi diễn tiến.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo: Bài viết có tham khảo thông tin chuyên môn từ hướng dẫn của Cleveland Clinic về quy trình và giá trị chẩn đoán của siêu âm lạc nội mạc tử cung.
