Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS phụ sản Đỗ Thị Liên – Chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Khi nói đến u xơ tử cung, đa số thông tin đều xoay quanh u xơ ở thân tử cung – vị trí phổ biến nhất. Ít ai biết rằng còn có một dạng hiếm gặp hơn nhiều là u xơ cổ tử cung, với đặc điểm giải phẫu, triệu chứng và cách điều trị khác biệt đáng kể. Bài viết dưới đây giúp chị em hiểu rõ sự khác biệt này, đặc biệt quan trọng nếu đang cân nhắc phương pháp điều trị hoặc có kế hoạch mang thai.
U xơ cổ tử cung là gì? Khác gì với u xơ thân tử cung?
Ảnh minh hoạ: U xơ cổ tử cung là gì? Khác gì với u xơ thân tử cung?
U xơ cổ tử cung là khối u lành tính phát triển từ mô cơ trơn tại cổ tử cung – phần dưới, hẹp của tử cung nối với âm đạo – thay vì phát triển ở thân tử cung (vị trí phổ biến của đại đa số các trường hợp u xơ tử cung thông thường).
Điểm khác biệt quan trọng nhất là mức độ phổ biến: u xơ cổ tử cung là dạng rất hiếm gặp, chỉ chiếm khoảng 0,6% trong tổng số các trường hợp u xơ tử cung, khác hẳn với u xơ thân tử cung vốn là bệnh lý phụ khoa phổ biến hàng đầu. Phần lớn phụ nữ có u xơ cổ tử cung cũng đồng thời có u xơ ở thân tử cung đi kèm.
Về vị trí cụ thể, u xơ cổ tử cung có thể chia thành hai dạng: dạng ngoài cổ tử cung (extracervical, phát triển lồi ra ngoài, có thể có cuống) và dạng trong mô đệm cổ tử cung (intracervical/intrastromal, nằm sâu trong lớp mô cổ tử cung) – sự phân biệt này có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp.
Dấu hiệu và triệu chứng u xơ cổ tử cung
Theo các thống kê tổng hợp từ nhiều nghiên cứu, triệu chứng thường gặp theo tần suất bao gồm:
Ảnh minh hoạ: Dấu hiệu và triệu chứng u xơ cổ tử cung
- Ra máu âm đạo bất thường (khoảng 44% trường hợp): kinh nguyệt ra nhiều, kéo dài, hoặc ra máu bất thường giữa chu kỳ.
- Triệu chứng chèn ép (khoảng 20%): cảm giác nặng, tức vùng chậu do khối u chiếm chỗ.
- Đau vùng chậu hoặc đau lưng mạn tính (khoảng 14,6%).
- Đau bụng kinh (khoảng 11%).
- Rối loạn tiểu tiện (khoảng 11%): do vị trí cổ tử cung gần sát với niệu đạo, bàng quang, khối u lớn có thể gây tiểu khó, tiểu rắt, thậm chí bí tiểu trong trường hợp nặng.
- Đau khi quan hệ tình dục.
- Đáng chú ý, có khoảng 7,7% trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng, chỉ phát hiện tình cờ khi khám phụ khoa.
Một số trường hợp u xơ dưới niêm mạc cổ tử cung có thể sa lồi ra ngoài qua ống cổ tử cung vào âm đạo (khác với u xơ thân tử cung không có đặc điểm này), có thể bị loét, nhiễm trùng, chảy máu nếu khối u tiếp xúc và cọ xát nhiều.
U xơ cổ tử cung có nguy hiểm không? Nguy cơ và biến chứng
U xơ cổ tử cung vẫn là khối u lành tính, giống u xơ thân tử cung, nhưng do vị trí đặc biệt (nằm sát các cấu trúc quan trọng như niệu quản, bàng quang, trực tràng, các mạch máu lớn vùng chậu), tình trạng này có một số điểm cần lưu ý hơn:
Ảnh minh hoạ: U xơ cổ tử cung có nguy hiểm không? Nguy cơ và biến chứng
- Nguy cơ chèn ép tiết niệu nghiêm trọng hơn: khối u lớn có thể gây tắc nghẽn niệu quản, ảnh hưởng chức năng thận nếu không được xử lý kịp thời.
- Khó khăn hơn trong phẫu thuật: do vị trí gần các mạch máu lớn và các cơ quan lân cận, phẫu thuật u xơ cổ tử cung được xem là thách thức hơn về mặt kỹ thuật so với u xơ thân tử cung, tăng nguy cơ chảy máu và tổn thương cơ quan lân cận trong lúc mổ.
- Nguy cơ nhiễm trùng, loét cao hơn với các trường hợp khối u sa lồi ra ngoài qua cổ tử cung.
- Về nguy cơ ung thư hóa: tương tự u xơ thân tử cung, khả năng biến đổi ác tính là cực kỳ hiếm gặp.
U xơ cổ tử cung có mang thai được không?
Đây là mối quan tâm lớn với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Trên thực tế, u xơ cổ tử cung ở phụ nữ mang thai là tình trạng cực kỳ hiếm (chiếm dưới 1% trong số các trường hợp có u xơ khi mang thai), nhưng khi xảy ra lại cần được theo dõi đặc biệt sát sao, vì:
Ảnh minh hoạ: U xơ cổ tử cung có mang thai được không?
- Khối u nằm ở vị trí cổ tử cung có thể gây cản trở đường ra của thai nhi khi chuyển dạ, dẫn đến chuyển dạ khó khăn, gần như luôn cần sinh mổ thay vì sinh thường.
- Tăng nguy cơ ngôi thai bất thường, băng huyết sau sinh, nhiễm trùng, sót nhau.
- Với các trường hợp cần mổ lấy thai, việc tranh thủ bóc u xơ cổ tử cung cùng lúc thường không được khuyến khích do nguy cơ chảy máu khó kiểm soát, hướng xử trí phổ biến là bảo tồn, xử lý u xơ sau khi sinh xong nếu cần thiết.
Với phụ nữ chưa mang thai nhưng có u xơ cổ tử cung và mong muốn sinh con, nên được bác sĩ đánh giá kỹ trước khi mang thai để cân nhắc có cần xử lý khối u trước hay không, tùy vào kích thước và mức độ ảnh hưởng đến đường sinh dục.
Điều trị u xơ cổ tử cung: thuốc hay can thiệp ngoại khoa?
Ảnh minh hoạ: Điều trị u xơ cổ tử cung: thuốc hay can thiệp ngoại khoa?
- Với trường hợp nhỏ, không triệu chứng: có thể chỉ cần theo dõi định kỳ bằng siêu âm, chưa cần can thiệp ngay, tương tự nguyên tắc chung với u xơ thân tử cung.
- Điều trị nội khoa: các thuốc nội tiết (GnRH agonist) có thể được cân nhắc để thu nhỏ khối u trước phẫu thuật, tương tự như với u xơ thân tử cung, nhưng vai trò điều trị nội khoa đơn thuần cho u xơ cổ tử cung nhìn chung hạn chế hơn.
- Phẫu thuật bóc u xơ (myomectomy): là hướng điều trị chính khi có triệu chứng. Với khối u dạng có cuống, nằm ngoài cổ tử cung, có thể phẫu thuật qua đường âm đạo tương đối đơn giản. Với khối u nằm sâu trong mô đệm cổ tử cung, thường cần phẫu thuật nội soi hoặc mổ mở do mức độ phức tạp cao hơn.
- Nút mạch (UAE): có thể cân nhắc với khối u kích thước nhỏ đến trung bình, đặc biệt ở người không còn nhu cầu sinh sản hoặc muốn tránh phẫu thuật xâm lấn.
- Cắt tử cung: được cân nhắc ở phụ nữ không còn nhu cầu sinh sản, đặc biệt với khối u lớn, phức tạp, khó bảo tồn cổ tử cung.
Việc lựa chọn phương pháp cụ thể phụ thuộc nhiều vào vị trí chính xác (ngoài hay trong mô đệm cổ tử cung), kích thước khối u và mong muốn sinh sản – cần được đánh giá bởi bác sĩ có kinh nghiệm, tốt nhất nên phối hợp thêm chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu (MRI) để lên kế hoạch phẫu thuật an toàn.
Chế độ ăn uống và kiêng kỵ riêng cho u xơ cổ tử cung
Ảnh minh hoạ: Chế độ ăn uống và kiêng kỵ riêng cho u xơ cổ tử cung
Về cơ bản, chế độ ăn uống với u xơ cổ tử cung không khác biệt so với các khuyến nghị chung cho u xơ tử cung đã đề cập ở các bài viết trước: ưu tiên rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu sắt và vitamin D; hạn chế thịt chế biến sẵn, tinh bột tinh chế, rượu bia và kiểm soát cân nặng hợp lý. Không có bằng chứng cho thấy cần có chế độ ăn kiêng đặc biệt riêng cho vị trí cổ tử cung so với vị trí thân tử cung.
Với các trường hợp khối u sa lồi ra ngoài qua cổ tử cung có nguy cơ nhiễm trùng, cần chú ý vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng, tránh các tác động cơ học mạnh (không tự ý thụt rửa sâu, hạn chế các động tác có thể gây cọ xát, chấn thương thêm cho khối u) và cần thăm khám ngay nếu có dấu hiệu chảy máu, dịch tiết bất thường hoặc đau tăng.
Xem thêm: Bệnh tử cung: Dấu hiệu, nguyên nhân & cách điều trị
Nên siêu âm phụ khoa để phân biệt u xơ cổ và thân tử cung
Ảnh minh hoạ: Nên siêu âm phụ khoa để phân biệt u xơ cổ và thân tử cung
Vì u xơ cổ tử cung có đặc điểm, mức độ nguy hiểm và hướng điều trị khác biệt so với u xơ thân tử cung, việc xác định chính xác vị trí khối u là bước quan trọng đầu tiên trước khi quyết định hướng xử lý. Chị em nên đặt lịch siêu âm phụ khoa tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được xác định chính xác vị trí, kích thước khối u và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, đặc biệt quan trọng nếu đang có kế hoạch mang thai.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo
- Đặc điểm lâm sàng của u xơ cổ tử cung (Cervical Leiomyomas) trên Merck Manual Professional Edition
- Tổng hợp triệu chứng, tỷ lệ mắc và thách thức điều trị u xơ cổ tử cung trên PMC (NCBI)
