Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS CKI Nguyễn Thị Minh Cúc – Chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Tiếp nối bài viết tổng quan về polyp cổ tử cung, bài viết này đi sâu vào nguyên nhân hình thành, các dấu hiệu cần lưu ý và cách phân biệt polyp với những tổn thương cổ tử cung khác dễ gây nhầm lẫn – đặc biệt là nang Naboth và sùi mào gà, hai tổn thương thường bị người bệnh nhầm là polyp khi tự tìm hiểu qua hình ảnh trên mạng.
Nguyên nhân hình thành polyp cổ tử cung
Nguyên nhân chính xác gây polyp cổ tử cung chưa được xác định hoàn toàn, nhưng các yếu tố sau được ghi nhận có vai trò liên quan:
Ảnh minh hoạ: Nguyên nhân hình thành polyp cổ tử cung
- Viêm nhiễm mạn tính tại cổ tử cung: viêm cổ tử cung, viêm âm đạo kéo dài do vi khuẩn, nấm hoặc kích ứng mạn tính có thể kích thích mô niêm mạc tăng sinh khu trú, hình thành polyp.
- Rối loạn nội tiết tố: nồng độ estrogen tăng cao – thường gặp trong độ tuổi sinh sản, khi mang thai, hoặc giai đoạn tiền mãn kinh – được xem là yếu tố thúc đẩy quan trọng, do niêm mạc cổ tử cung rất nhạy cảm với nội tiết tố này.
- Viêm lộ tuyến cổ tử cung kéo dài: vùng lộ tuyến vốn đã là mô tuyến nhạy cảm, dễ viêm nhiễm; tình trạng viêm tái đi tái lại tại vùng này trong thời gian dài được cho là có thể góp phần hình thành polyp tại cùng khu vực.
- Tắc nghẽn mạch máu tại chỗ vùng cổ tử cung.
- Sinh nhiều lần, chấn thương cổ tử cung trong quá trình sinh nở hoặc các thủ thuật phụ khoa trước đó.
Trên thực tế, phần lớn trường hợp là sự phối hợp của nhiều yếu tố kể trên hơn là do một nguyên nhân đơn lẻ, và không phải ai có các yếu tố nguy cơ này cũng chắc chắn sẽ phát triển polyp.
Triệu chứng thường gặp: ra máu bất thường, khí hư, đau bụng
Như đã đề cập ở bài viết tổng quan, đa số polyp cổ tử cung không có triệu chứng. Khi có biểu hiện, các dấu hiệu thường gặp theo mức độ phổ biến gồm:
Ảnh minh hoạ; Triệu chứng polyp cổ tử cung thường gặp
- Ra máu âm đạo bất thường: đây là triệu chứng phổ biến nhất, có thể xuất hiện giữa các kỳ kinh, sau khi quan hệ tình dục (ra máu sau giao hợp), hoặc đáng chú ý nhất là ra máu sau khi đã mãn kinh – dấu hiệu này luôn cần được thăm khám ngay vì có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác cần loại trừ.
- Khí hư ra nhiều bất thường: có thể trong, nhầy, hoặc đục kèm mùi nếu polyp có viêm nhiễm đi kèm.
- Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc cảm giác khó chịu: ít gặp hơn, thường chỉ xuất hiện khi polyp kích thước lớn hoặc bị viêm, nhiễm trùng.
- Đau hoặc ra máu nhẹ khi khám phụ khoa, khi đặt dụng cụ tránh thai hoặc khi làm xét nghiệm Pap smear: do polyp có cấu trúc nhiều mạch máu, dễ tổn thương khi chạm vào.
Nếu triệu chứng ra máu vẫn tiếp tục sau khi đã xử lý polyp, bác sĩ thường sẽ chỉ định thêm siêu âm để kiểm tra buồng tử cung, vì có một tỷ lệ đáng kể phụ nữ có polyp cổ tử cung cũng đồng thời có polyp tại nội mạc tử cung.
Hình ảnh polyp cổ tử cung qua soi cổ tử cung và siêu âm
Ảnh minh hoạ: Hình ảnh polyp cổ tử cung qua soi cổ tử cung và siêu âm
Qua soi cổ tử cung (colposcopy) hoặc khám mỏ vịt thông thường: polyp cổ tử cung thường có hình dạng giống ngón tay nhỏ hoặc hình giọt nước, bề mặt bóng, màu đỏ tươi đến đỏ tía, kích thước phần lớn dưới 1–2cm. Với kỹ thuật soi cổ tử cung có phóng đại, bác sĩ có thể quan sát rõ hơn hệ thống mạch máu trên bề mặt polyp – các mạch máu thường có dạng nhánh cây đều đặn, gợi ý bản chất lành tính, khác với các mạch máu bất thường (dạng chấm, dạng khảm bất thường) thường gặp trong các tổn thương cần nghi ngờ.
Qua siêu âm (đặc biệt siêu âm đầu dò âm đạo): polyp cổ tử cung có thể được nhận diện như một cấu trúc mô mềm nhô ra từ niêm mạc ống cổ tử cung, đôi khi khó phân biệt rõ với các cấu trúc lân cận nếu kích thước nhỏ. Siêu âm chủ yếu có vai trò hỗ trợ đánh giá thêm tình trạng buồng tử cung, nội mạc tử cung đi kèm, hơn là công cụ chẩn đoán chính cho bản thân polyp cổ tử cung (vốn được chẩn đoán chính xác nhất qua quan sát trực tiếp bằng mỏ vịt/soi cổ tử cung).
Vì đây là các hình ảnh y khoa cần thiết bị chuyên dụng để quan sát, chị em không thể tự đối chiếu hình ảnh trên mạng để tự chẩn đoán – việc này cần được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn tại phòng khám.
Phân biệt polyp cổ tử cung với sùi mào gà, u nang (nang Naboth)
Đây là ba tổn thương thường gặp nhất tại cổ tử cung, dễ gây nhầm lẫn khi tự tìm hiểu:
Ảnh minh hoạ: Phân biệt polyp cổ tử cung với sùi mào gà, u nang (nang Naboth)
- Polyp cổ tử cung: hình giọt nước hoặc ngón tay, màu đỏ tươi, bề mặt bóng, mọc đơn độc (đôi khi vài polyp), có cuống hoặc đế rộng, dễ chảy máu khi chạm.
- Nang Naboth (Nabothian cyst): là các nang nhỏ chứa dịch nhầy, hình thành do tắc nghẽn tuyến tiết nhầy ở cổ tử cung, thường gặp ở phụ nữ đã sinh con hoặc từng viêm cổ tử cung mạn tính. Khác với polyp, nang Naboth có dạng cục tròn, chắc, màu trắng ngà hoặc hơi vàng, bề mặt căng bóng, thường không chảy máu khi chạm nhẹ và hầu như luôn lành tính, hiếm khi cần can thiệp trừ khi kích thước quá lớn (trên 1cm) hoặc gây triệu chứng.
- Sùi mào gà (do virus HPV): có hình dạng sùi, mọc thành cụm giống hoa súp lơ, bề mặt sần sùi (khác hẳn bề mặt bóng của polyp), màu hồng nhạt hoặc trùng màu niêm mạc, thường xuất hiện thành nhiều tổn thương rải rác thay vì đơn độc như polyp, và có liên quan đến quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm HPV.
Dù có thể mô tả được các đặc điểm khác biệt như trên, ranh giới giữa các tổn thương này đôi khi không hoàn toàn rõ ràng chỉ qua quan sát bằng mắt thường, đặc biệt với các trường hợp không điển hình. Vì vậy, xét nghiệm giải phẫu bệnh sau khi cắt bỏ (với polyp) hoặc xét nghiệm HPV, sinh thiết (khi nghi ngờ sùi mào gà) vẫn là tiêu chuẩn để chẩn đoán xác định.
Phòng ngừa polyp cổ tử cung
Vì nguyên nhân chính xác chưa được xác định hoàn toàn, không có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối, nhưng một số thói quen có thể giúp giảm nguy cơ:
Ảnh minh hoạ: Phòng ngừa polyp cổ tử cung
- Điều trị dứt điểm các đợt viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, viêm lộ tuyến ngay khi phát hiện, không để viêm nhiễm kéo dài, tái phát nhiều lần.
- Khám phụ khoa định kỳ (khuyến cáo chung 6 tháng đến 1 năm/lần) để phát hiện sớm polyp hoặc các bất thường khác ngay cả khi chưa có triệu chứng.
- Vệ sinh vùng kín đúng cách, không thụt rửa sâu vào âm đạo, tránh các sản phẩm vệ sinh gây kích ứng.
- Quan hệ tình dục an toàn, hạn chế nguy cơ viêm nhiễm mạn tính do các tác nhân lây qua đường tình dục.
- Với phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh hoặc đang dùng liệu pháp nội tiết, nên tái khám định kỳ để theo dõi các thay đổi tại cổ tử cung liên quan đến nội tiết tố.
Xem thêm: Bệnh tử cung: Dấu hiệu, nguyên nhân & cách điều trị
Nên đặt lịch soi cổ tử cung khi có triệu chứng bất thường
Ảnh minh hoạ: Nên đặt lịch soi cổ tử cung khi có triệu chứng bất thường
Ra máu bất thường, khí hư nhiều kéo dài hay bất kỳ dấu hiệu khó chịu nào vùng kín đều là lý do đủ để đi khám, không nên tự đoán là polyp hay tổn thương lành tính khác qua triệu chứng hoặc hình ảnh trên mạng. Chị em nên chủ động đặt lịch soi cổ tử cung và khám phụ khoa tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được chẩn đoán chính xác, phân biệt rõ polyp với các tổn thương khác và có hướng xử lý phù hợp.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo
- Đặc điểm và cách phân biệt nang Naboth với polyp cổ tử cung trên StatPearls (NCBI)
- Hình ảnh nhận biết các tổn thương lành tính thường gặp ở cổ tử cung trên Mayo Clinic Proceedings
