Viêm Âm Đạo Là Gì? Triệu Chứng, Nguyên Nhân Đầy Đủ

Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS CKI Nguyễn Thị Lan Hương – Chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.

Viêm âm đạo là một trong những lý do phổ biến nhất khiến phụ nữ đi khám phụ khoa, với ước tính khoảng 1/3 phụ nữ sẽ gặp tình trạng này ít nhất một lần trong đời. Dù rất thường gặp, không phải ai cũng phân biệt được các loại viêm âm đạo khác nhau, dẫn đến tự mua thuốc điều trị sai loại, khiến bệnh tái đi tái lại. Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan đầy đủ: định nghĩa, phân loại, triệu chứng, nguyên nhân và thời điểm cần đi khám ngay.

Viêm âm đạo là gì? Định nghĩa và cơ chế

Xem thêm: Viêm âm đạo do nấm Candida, Gardnerella, Trichomonas: Phân biệt và điều trị

Ảnh minh hoạ: Viêm Âm Đạo Là Gì?

Viêm âm đạo (vaginitis) là tình trạng viêm, kích ứng hoặc nhiễm trùng tại niêm mạc âm đạo, xảy ra khi hệ vi sinh vật tự nhiên trong âm đạo bị mất cân bằng hoặc khi có tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng) xâm nhập.

Bình thường, âm đạo có một hệ vi sinh cân bằng, trong đó vi khuẩn có lợi Lactobacillus chiếm ưu thế, giúp duy trì môi trường pH acid nhẹ (khoảng 3,8–4,5) để ức chế vi khuẩn và nấm gây hại phát triển quá mức. Khi môi trường này bị phá vỡ – do thay đổi nội tiết, vệ sinh không đúng cách, quan hệ tình dục, dùng kháng sinh kéo dài hoặc nhiễm tác nhân từ bên ngoài – vi khuẩn có hại hoặc nấm men sẽ phát triển vượt mức, gây ra các triệu chứng viêm.

Các loại viêm âm đạo: do nấm, vi khuẩn, Trichomonas, tạp khuẩn

Viêm âm đạo không phải một bệnh đơn lẻ mà là một nhóm tình trạng với nguyên nhân và cách điều trị khác nhau:

Xem thêm: Viêm âm đạo khi mang thai: Nguy hiểm, cách chữa và lưu ý cho bà bầu

Ảnh minh hoạ: Các loại viêm âm đạo

• Viêm âm đạo do nấm (nấm Candida): nguyên nhân phổ biến thứ hai, do nấm men Candida albicans phát triển quá mức. Đặc trưng bởi ngứa nhiều, khí hư trắng đục, vón cục như bã đậu, ít mùi hoặc không mùi.
• Viêm âm đạo do tạp khuẩn (Bacterial vaginosis – BV): nguyên nhân phổ biến nhất, xảy ra khi lợi khuẩn Lactobacillus suy giảm, tạo điều kiện cho các vi khuẩn khác phát triển. Khí hư thường có màu xám trắng, mùi tanh đặc trưng (rõ hơn sau quan hệ), nhưng có khoảng một nửa trường hợp không có triệu chứng rõ ràng.
• Viêm âm đạo do Trichomonas (Trùng roi): là bệnh lây qua đường tình dục, do ký sinh trùng Trichomonas vaginalis gây ra. Khí hư thường có màu vàng xanh, có bọt, kèm mùi hôi và ngứa rát nhiều.
• Viêm âm đạo không do nhiễm trùng: do dị ứng hoặc kích ứng với dung dịch vệ sinh, bao cao su, chất diệt tinh trùng, hoặc do thiếu hụt estrogen (thường gặp ở phụ nữ mãn kinh, sau sinh, đang cho con bú).

Trên thực tế, nhiều trường hợp có thể đồng nhiễm nhiều tác nhân cùng lúc (ví dụ vừa viêm do tạp khuẩn vừa nhiễm nấm), khiến triệu chứng phức tạp hơn và cần xét nghiệm để xác định chính xác thay vì tự đoán qua triệu chứng.

Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết viêm âm đạo

Các dấu hiệu thường gặp, mức độ có thể khác nhau tùy loại viêm âm đạo và tùy cơ địa từng người:

Xem thêm: Cách chữa viêm âm đạo: Thuốc uống, thuốc đặt và phác đồ điều trị hiệu quả

Ảnh minh hoạ: Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết viêm âm đạo

• Ngứa, rát vùng âm đạo – âm hộ, có thể âm ỉ hoặc dữ dội, tăng lên về đêm.
• Khí hư thay đổi bất thường về màu sắc, mùi, độ đặc: có thể trắng đục vón cục (nấm), xám loãng mùi tanh (tạp khuẩn), vàng xanh có bọt (Trichomonas).
• Mùi hôi khó chịu, đặc biệt rõ hơn sau khi quan hệ tình dục.
• Đau rát khi quan hệ tình dục hoặc khi đi tiểu.
• Sưng đỏ, kích ứng vùng âm hộ trong các đợt viêm nặng.

Một điểm cần lưu ý là không phải lúc nào viêm âm đạo cũng có triệu chứng rõ ràng – nhiều trường hợp viêm do tạp khuẩn diễn tiến âm thầm, chỉ được phát hiện khi khám phụ khoa định kỳ hoặc xét nghiệm khí hư.

Nguyên nhân phổ biến khiến phụ nữ hay bị viêm âm đạo

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo, dẫn đến viêm nhiễm:

Xem thêm: Chữa viêm âm đạo tại nhà bằng thuốc nam, đông y và dân gian: Có hiệu quả không?

Ảnh minh hoạ: Nguyên nhân phổ biến khiến phụ nữ hay bị viêm âm đạo

• Vệ sinh vùng kín không đúng cách: thụt rửa sâu vào âm đạo, dùng dung dịch vệ sinh có độ pH không phù hợp hoặc chứa hương liệu mạnh.
• Quan hệ tình dục không an toàn, nhiều bạn tình hoặc bạn tình mới – làm tăng nguy cơ với cả viêm do tạp khuẩn lẫn Trichomonas.
• Sử dụng kháng sinh kéo dài: tiêu diệt cả lợi khuẩn Lactobacillus, tạo điều kiện cho nấm Candida phát triển.
• Thay đổi nội tiết tố: trong thai kỳ, sau sinh, cho con bú, tiền mãn kinh – mãn kinh, khi dùng thuốc tránh thai nội tiết.
• Mặc đồ lót ẩm, không thấm hút, quần bó sát, tạo môi trường ẩm ướt thuận lợi cho vi khuẩn, nấm phát triển.
• Đái tháo đường kiểm soát kém, hệ miễn dịch suy giảm – làm tăng nguy cơ nhiễm nấm tái phát.
• Dùng vòng tránh thai (IUD): một số nghiên cứu ghi nhận đây là yếu tố nguy cơ liên quan đến viêm âm đạo do tạp khuẩn.

Viêm âm đạo nặng – khi nào cần đi khám ngay?

Phần lớn các đợt viêm âm đạo nhẹ có thể cải thiện sau khi điều trị đúng thuốc, đúng loại. Tuy nhiên, cần đi khám sớm, không tự điều trị tại nhà, nếu gặp các dấu hiệu sau:

Xem thêm: Phòng Ngừa Viêm Âm Đạo Tái Phát: Hướng Dẫn Chi Tiết

Ảnh minh hoạ: Viêm âm đạo nặng khi nào cần đi khám ngay?

• Triệu chứng kéo dài trên 1 tuần dù đã dùng thuốc không kê đơn.
• Khí hư ra nhiều bất thường, đổi màu vàng xanh, có bọt, hoặc lẫn máu.
• Đau bụng dưới, sốt kèm theo – có thể là dấu hiệu viêm nhiễm đã lan rộng lên tử cung, phần phụ (viêm vùng chậu).
• Viêm âm đạo tái phát nhiều lần trong năm (từ 4 đợt trở lên), gợi ý cần tìm nguyên nhân nền như đái tháo đường hoặc cần đổi phác đồ điều trị.
• Phụ nữ đang mang thai có triệu chứng viêm âm đạo, vì một số loại (đặc biệt viêm do tạp khuẩn) có thể liên quan đến nguy cơ sinh non nếu không được điều trị.
• Nghi ngờ liên quan đến quan hệ tình dục không an toàn với bạn tình có nguy cơ mắc bệnh lây truyền.

Phân biệt viêm âm đạo với viêm đường tiết niệu và viêm lộ tuyến cổ tử cung

Ba tình trạng này có một số triệu chứng chồng lấp (đau rát, tiểu buốt) nên dễ gây nhầm lẫn:

Xem thêm: Viêm Âm Đạo Có Nguy Hiểm Không? Biến Chứng Cần Biết

Ảnh minh hoạ: Phân biệt viêm âm đạo với viêm đường tiết niệu và viêm lộ tuyến cổ tử cung

• Viêm âm đạo: triệu chứng chính là ngứa, khí hư bất thường, mùi hôi; nếu có tiểu buốt thường chỉ do nước tiểu tiếp xúc với vùng niêm mạc đang viêm, không kèm theo tiểu rắt hay tiểu nhiều lần.
• Viêm đường tiết niệu (viêm bàng quang, viêm niệu đạo): triệu chứng nổi bật là tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, đôi khi tiểu ra máu; thường không kèm thay đổi khí hư rõ rệt.
• Viêm lộ tuyến cổ tử cung: khí hư ra nhiều, có thể kèm chảy máu nhẹ sau quan hệ; khác với viêm âm đạo, tổn thương nằm ở cổ tử cung và thường chỉ phát hiện chính xác qua khám mỏ vịt, không thể tự nhận biết qua triệu chứng bên ngoài.

Vì các bệnh lý này có thể xảy ra đồng thời, cách duy nhất để xác định chính xác là thăm khám phụ khoa kết hợp xét nghiệm khí hư, soi tươi hoặc khám mỏ vịt, thay vì tự phán đoán dựa trên một vài triệu chứng đơn lẻ.

Xem thêm: Viêm nhiễm phụ khoa: Dấu hiệu, nguyên nhân & cách chữa

Nên đặt lịch khám phụ khoa khi nghi ngờ viêm âm đạo

Vì viêm âm đạo có nhiều loại với nguyên nhân và phác đồ điều trị khác nhau, việc tự mua thuốc khi chưa xác định đúng loại có thể khiến bệnh không khỏi dứt điểm hoặc tái phát nhiều lần. Chị em nên chủ động đặt lịch khám phụ khoa tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được xét nghiệm khí hư, xác định chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp, tránh tình trạng viêm kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.

• 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
• ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
• 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
• 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
• 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
• 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.

Nguồn tham khảo

• Phân loại và triệu chứng các dạng viêm âm đạo theo Mayo Clinic
• Tổng quan lâm sàng về viêm âm đạo do tạp khuẩn, nấm và Trichomonas trên ARUP Consult