Bài viết được tham vấn y khoa bởi ThS.BS CKI Phùng Thanh Vân – Chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Ra hiệu thuốc mua đại một loại thuốc đặt khi thấy ngứa hoặc khí hư bất thường là cách nhiều chị em vẫn làm, nhưng đây cũng là lý do phổ biến khiến viêm âm đạo tái đi tái lại nhiều lần. Cách chữa đúng không nằm ở việc “dùng thuốc gì mạnh nhất”, mà ở việc xác định đúng nguyên nhân trước khi chọn thuốc. Bài viết dưới đây trình bày cụ thể nguyên tắc điều trị, các nhóm thuốc thường dùng và những lưu ý thực tế khi đặt thuốc.
Nguyên tắc điều trị: phải xác định đúng tác nhân trước khi dùng thuốc
Viêm âm đạo có thể do nấm, do vi khuẩn (tạp khuẩn), do ký sinh trùng Trichomonas hoặc do kích ứng không nhiễm trùng – mỗi nguyên nhân cần một loại thuốc hoàn toàn khác nhau:
Ảnh minh hoạ: Điều trị viêm âm đạo: phải xác định đúng tác nhân trước khi dùng thuốc
- Thuốc kháng nấm không có tác dụng với viêm do vi khuẩn, và ngược lại.
- Dùng sai loại thuốc không chỉ không khỏi mà còn có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo nghiêm trọng hơn, khiến các đợt viêm sau khó điều trị hơn.
- Với các trường hợp có triệu chứng không điển hình hoặc nghi ngờ đồng nhiễm nhiều tác nhân, bác sĩ cần dựa vào kết quả soi tươi hoặc xét nghiệm khí hư để kê đúng thuốc, thay vì kê theo kinh nghiệm cảm tính.
Đây là lý do các bác sĩ luôn khuyến cáo không tự mua thuốc đặt âm đạo tại nhà thuốc khi chưa xác định nguyên nhân, đặc biệt với các trường hợp lần đầu xuất hiện triệu chứng hoặc đã tự điều trị nhiều lần không khỏi.
Thuốc uống điều trị viêm âm đạo (kháng sinh, kháng nấm)
Thuốc uống thường được chỉ định khi cần tác dụng toàn thân, hoặc khi viêm ở mức độ trung bình đến nặng:
Ảnh minh hoạ: Thuốc uống điều trị viêm âm đạo
- Với viêm do tạp khuẩn (BV): kháng sinh nhóm metronidazole đường uống là lựa chọn phổ biến, một số trường hợp dùng clindamycin uống. Cần uống đủ liệu trình theo đúng số ngày bác sĩ kê, không tự ngừng thuốc khi thấy đỡ triệu chứng.
- Với viêm do nấm Candida: thuốc kháng nấm uống nhóm fluconazole thường dùng liều đơn cho các trường hợp nhẹ đến trung bình; với nấm tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ kéo dài hơn.
- Với viêm do Trichomonas: kháng sinh nhóm metronidazole hoặc tinidazole đường uống, đồng thời cần điều trị cho cả bạn tình.
Một lưu ý quan trọng khi dùng nhóm thuốc metronidazole/tinidazole đường uống là cần kiêng hoàn toàn rượu bia trong suốt thời gian dùng thuốc và ít nhất 1–3 ngày sau khi kết thúc liệu trình (tùy loại thuốc), vì có thể gây phản ứng khó chịu như buồn nôn, đỏ bừng mặt, tim đập nhanh.
Thuốc đặt âm đạo: cách đặt đúng, bao lâu thì hết
Thuốc đặt âm đạo (viên nén, viên nang mềm hoặc kem đặt kèm dụng cụ bơm) tác dụng trực tiếp tại chỗ, thường được ưu tiên vì ít ảnh hưởng toàn thân hơn thuốc uống.
Ảnh minh hoạ: Thuốc đặt âm đạo: cách đặt đúng, bao lâu thì hết
Cách đặt thuốc đúng:
- Rửa sạch tay và vùng kín bằng nước ấm, lau khô nhẹ nhàng trước khi đặt thuốc.
- Nằm ngửa, co gối, hoặc đứng với một chân gác lên ghế thấp để dễ thao tác.
- Dùng dụng cụ bơm đi kèm (nếu có) hoặc ngón tay sạch để đưa viên thuốc vào sâu trong âm đạo, thường nên đặt vào buổi tối trước khi ngủ để thuốc không bị trôi ra ngoài khi vận động.
- Rửa sạch dụng cụ bơm sau mỗi lần dùng (nếu là loại tái sử dụng) và bảo quản thuốc nơi khô ráo, thoáng mát theo hướng dẫn trên bao bì.
Thời gian điều trị: tùy loại thuốc và mức độ viêm, phác đồ đặt thuốc có thể kéo dài từ 3–7 ngày (một số phác đồ nấm có loại rút ngắn còn 1–3 ngày), riêng viêm do tạp khuẩn tái phát có thể cần liệu trình duy trì dài hơn theo chỉ định. Triệu chứng ngứa, khó chịu thường giảm sau 2–3 ngày đầu đặt thuốc, nhưng cần đặt đủ số ngày theo đơn dù triệu chứng đã hết sớm hơn, để tránh tái phát do chưa tiêu diệt hết tác nhân gây bệnh.
Điều trị viêm âm đạo có cần chồng/bạn tình điều trị cùng không?
Câu trả lời tùy thuộc vào loại viêm âm đạo:
Ảnh minh hoạ: Điều trị viêm âm đạo có cần chồng/bạn tình điều trị cùng không?
- Viêm do Trichomonas: bắt buộc điều trị đồng thời cho bạn tình, kể cả khi không có triệu chứng, vì đây là bệnh lây qua đường tình dục và có thể lây qua lại giữa hai người nếu chỉ điều trị một bên.
- Viêm do nấm Candida: thường không cần điều trị bạn tình thường quy, trừ khi bạn tình nam có triệu chứng viêm quy đầu (ngứa, đỏ, nổi mẩn) hoặc trường hợp nấm tái phát nhiều lần không rõ nguyên nhân.
- Viêm do tạp khuẩn (BV): về cơ bản không được xem là lây qua đường tình dục theo cách kinh điển, nên thường không cần điều trị thường quy cho bạn tình nam; tuy nhiên với các trường hợp tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể cân nhắc tùy tình huống cụ thể.
Khi đặt thuốc có nên quan hệ tình dục không?
Trong thời gian đang đặt thuốc điều trị viêm âm đạo, các bác sĩ khuyến cáo nên kiêng quan hệ tình dục vì các lý do sau:
Ảnh minh hoạ: Khi đặt thuốc có nên quan hệ tình dục không?
- Quan hệ tình dục có thể gây kích ứng thêm cho niêm mạc âm đạo đang viêm, làm chậm quá trình hồi phục.
- Một số loại thuốc đặt (dạng kem, dầu) có thể làm giảm tác dụng của bao cao su hoặc màng ngăn âm đạo, tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn hoặc lây nhiễm nếu có quan hệ không an toàn.
- Với các trường hợp viêm do tác nhân lây qua đường tình dục, quan hệ trong lúc đang điều trị có thể khiến việc lây nhiễm qua lại giữa hai người tiếp diễn dù đang dùng thuốc.
Nếu không thể kiêng hoàn toàn, nên trao đổi trước với bác sĩ để được tư vấn biện pháp bảo vệ phù hợp trong thời gian điều trị.
Điều trị dứt điểm – làm sao để không tái phát?
Viêm âm đạo, đặc biệt viêm do tạp khuẩn và viêm do nấm, có tỷ lệ tái phát khá cao nếu chỉ điều trị triệu chứng mà không giải quyết yếu tố nguy cơ nền. Để hạn chế tái phát:
Ảnh minh hoạ: Điều trị dứt điểm viêm âm đạo– làm sao để không tái phát?
- Đặt/uống thuốc đủ liệu trình, không tự ngừng khi triệu chứng đã giảm.
- Tái khám theo hẹn nếu bác sĩ yêu cầu, đặc biệt với các trường hợp đã tái phát từ 2 lần trở lên.
- Xử lý các yếu tố nguy cơ nền: kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường, tránh thụt rửa âm đạo, hạn chế mặc đồ ẩm ướt kéo dài.
- Với các trường hợp nấm tái phát trên 4 đợt/năm, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ điều trị duy trì dài hạn thay vì chỉ điều trị từng đợt cấp.
- Không dùng lại đơn thuốc cũ cho đợt viêm mới mà chưa được thăm khám lại, vì tác nhân gây viêm lần này có thể khác lần trước.
Xem thêm: Viêm nhiễm phụ khoa: Dấu hiệu, nguyên nhân & cách chữa
Đặt lịch khám để được lấy đơn thuốc đúng phác đồ
Ảnh minh hoạ: Đặt lịch khám viêm âm đạo để được lấy đơn thuốc đúng phác đồ
Cách chữa viêm âm đạo hiệu quả nhất luôn bắt đầu từ việc xác định đúng nguyên nhân, không phải từ việc chọn loại thuốc “nghe nói tốt”. Thay vì tự mua thuốc và thử nhiều lần không khỏi, chị em nên đặt lịch khám tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được xét nghiệm khí hư, xác định chính xác tác nhân gây bệnh và nhận đơn thuốc đúng phác đồ ngay từ lần khám đầu tiên.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo
- Các phác đồ thuốc uống và thuốc đặt điều trị viêm âm đạo theo Mayo Clinic
- Hướng dẫn sử dụng thuốc đặt âm đạo kháng nấm miconazole của Cleveland Clinic
