Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS phụ sản Đỗ Thị Liên – Chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Viêm phần phụ khi mang thai là tình trạng tương đối hiếm gặp so với thời điểm ngoài thai kỳ, nhưng khi xảy ra lại cần được xử lý thận trọng hơn nhiều vì liên quan trực tiếp đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Trong khi đó, viêm phần phụ/nhiễm trùng vùng chậu sau sinh lại là tình huống thường gặp hơn, đặc biệt sau sinh mổ. Bài viết dưới đây giải đáp cụ thể mức độ nguy hiểm, dấu hiệu nhận biết và hướng xử lý cho từng giai đoạn.
Viêm phần phụ khi mang thai có ảnh hưởng đến thai nhi không?
Trên thực tế lâm sàng, viêm phần phụ khởi phát mới trong thai kỳ là tình trạng khá hiếm gặp, một phần vì nút nhầy cổ tử cung hình thành trong thai kỳ đóng vai trò như một hàng rào ngăn vi khuẩn đi ngược từ âm đạo lên buồng tử cung, vòi trứng. Các trường hợp ghi nhận thường liên quan đến phụ nữ có tiền sử viêm phần phụ, bệnh lây qua đường tình dục trước đó, từng can thiệp hỗ trợ sinh sản, hoặc có bất thường giải phẫu cơ quan sinh dục.
Ảnh minh hoạ: Viêm phần phụ khi mang thai có ảnh hưởng đến thai nhi không?
Tuy hiếm gặp, khi đã xảy ra, viêm phần phụ trong thai kỳ có thể liên quan đến các nguy cơ:
- Nhiễm trùng có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết nếu không được điều trị kịp thời, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả mẹ và thai.
- Tăng nguy cơ sảy thai hoặc sinh non trong các trường hợp nhiễm trùng nặng.
- Áp xe vòi trứng – buồng trứng trong thai kỳ, dù cực kỳ hiếm, được ghi nhận là biến chứng nặng cần can thiệp ngoại khoa kết hợp điều trị nội khoa tích cực.
Chính vì mức độ nguy hiểm tiềm ẩn này, bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ viêm phần phụ nào trong thai kỳ đều cần được thăm khám và xử lý sớm, không nên chờ đợi theo dõi tại nhà.
Dấu hiệu nhận biết viêm phần phụ trong thai kỳ
Mẹ bầu cần lưu ý các dấu hiệu sau, đặc biệt nếu có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa trước đó:
Ảnh minh hoạ: Dấu hiệu nhận biết viêm phần phụ trong thai kỳ
- Đau bụng dưới một bên hoặc hai bên, mức độ tăng dần, khác với các cơn gò sinh lý thông thường.
- Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi bất thường.
- Khí hư ra nhiều, đổi màu, có mùi hôi.
- Đau khi khám hoặc khi vận động, thay đổi tư thế.
Vì các triệu chứng này có thể dễ nhầm lẫn với nhiều tình huống sản khoa khác (dọa sảy, dọa sinh non, nhiễm trùng đường tiết niệu), mẹ bầu không nên tự phán đoán mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, siêu âm và xét nghiệm phân biệt chính xác.
Viêm phần phụ / nhiễm trùng vùng chậu sau sinh – nguyên nhân và xử trí
Khác với thời điểm mang thai, giai đoạn sau sinh lại là thời điểm có nguy cơ nhiễm trùng vùng chậu cao hơn hẳn, do cổ tử cung còn mở, niêm mạc tử cung là vết thương hở sau khi bong nhau, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập ngược dòng.
Ảnh minh hoạ: Viêm phần phụ / nhiễm trùng vùng chậu sau sinh – nguyên nhân và xử trí
Nguyên nhân thường gặp:
- Nhiễm trùng khởi phát từ niêm mạc tử cung (viêm nội mạc tử cung sau sinh) rồi lan sang phần phụ nếu không được điều trị kịp thời.
- Nguy cơ cao hơn đáng kể sau sinh mổ so với sinh thường, do vết mổ tử cung tạo thêm đường xâm nhập cho vi khuẩn.
- Chuyển dạ kéo dài, vỡ ối sớm trước sinh nhiều giờ, sót nhau sau sinh, hoặc có viêm âm đạo/viêm nhiễm sinh dục từ trước khi sinh mà chưa điều trị dứt điểm.
Dấu hiệu cần lưu ý: sốt xuất hiện trong vòng vài ngày đến vài tuần sau sinh (thường rõ nhất khoảng ngày thứ 5–7 sau sinh), đau bụng dưới, tử cung co hồi kém, sản dịch có mùi hôi bất thường.
Xử trí: cần nhập viện hoặc tái khám ngay để được đánh giá, thường được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng đường tĩnh mạch trong giai đoạn đầu do tình trạng nhiễm trùng sau sinh có thể diễn tiến nhanh, sau đó chuyển sang đường uống khi có cải thiện lâm sàng.
Bị viêm phần phụ có mang thai được không?
Câu trả lời phụ thuộc vào tình trạng viêm hiện tại và mức độ tổn thương đã xảy ra:
Ảnh minh hoạ: Bị viêm phần phụ có mang thai được không?
- Đang trong đợt viêm phần phụ cấp tính: không nên chủ động mang thai trong giai đoạn này. Cần điều trị dứt điểm nhiễm trùng trước, vì nếu thụ thai trong lúc đang viêm cấp, nguy cơ ảnh hưởng đến thai kỳ sớm (sảy thai, thai ngoài tử cung) sẽ cao hơn.
- Đã điều trị khỏi, không để lại di chứng dính vòi trứng: khả năng mang thai tự nhiên thường không bị ảnh hưởng đáng kể.
- Viêm phần phụ mãn tính hoặc tái phát nhiều lần, đã có sẹo dính vòi trứng: đây là nhóm có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng thụ thai tự nhiên (do cản trở trứng và tinh trùng gặp nhau) và tăng nguy cơ thai ngoài tử cung nếu có thai. Nhóm này nên được đánh giá độ thông của vòi trứng và tư vấn chuyên khoa hiếm muộn nếu cần.
Vì vậy, phụ nữ đang có kế hoạch mang thai nhưng từng hoặc đang bị viêm phần phụ nên chủ động khám phụ khoa trước khi mang thai để đánh giá tình trạng hiện tại, thay vì tự đoán khả năng có thai được hay không.
Thuốc và phương pháp điều trị an toàn cho mẹ bầu
Nguyên tắc quan trọng nhất là việc điều trị viêm phần phụ trong thai kỳ và sau sinh cần do bác sĩ sản khoa trực tiếp chỉ định, không tự ý dùng kháng sinh, vì:
Ảnh minh hoạ: Thuốc và phương pháp điều trị viêm phần phụ khi mang thai an toàn cho mẹ bầu
- Không phải loại kháng sinh nào cũng an toàn cho từng giai đoạn thai kỳ hoặc cho mẹ đang cho con bú.
- Việc lựa chọn kháng sinh cần cân nhắc giữa hiệu quả điều trị và mức độ an toàn cho thai nhi/trẻ sơ sinh, thường ưu tiên các nhóm kháng sinh đã có dữ liệu an toàn trong sản khoa thay vì các nhóm có nguy cơ ảnh hưởng đến thai.
- Với mẹ đang cho con bú, một số kháng sinh có thể cần tạm ngừng cho bú hoặc thay thế bằng loại phù hợp hơn, bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể theo từng trường hợp.
Mẹ bầu và mẹ sau sinh tuyệt đối không tự mua thuốc kháng sinh hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi nghi ngờ viêm phần phụ, vì việc điều trị không đúng có thể vừa không hiệu quả vừa tiềm ẩn rủi ro cho cả mẹ và bé.
Nên khám phụ khoa thai kỳ ngay, không tự điều trị
Dù ở giai đoạn mang thai hay sau sinh, viêm phần phụ đều là tình trạng cần được chẩn đoán và điều trị y khoa kịp thời, không thể tự theo dõi hay tự điều trị tại nhà. Mẹ bầu và mẹ sau sinh nên chủ động đặt lịch khám tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ, để được thăm khám, siêu âm và điều trị đúng phác đồ, đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Xem thêm: Viêm nhiễm phụ khoa: Dấu hiệu, nguyên nhân & cách chữa
Ảnh minh hoạ: Nên khám phụ khoa thai kỳ ngay, không tự điều trị
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo
- Tổng quan hệ thống về viêm vùng chậu trong thai kỳ và kết cục sản khoa trên ScienceDirect
- Nhiễm trùng nội mạc tử cung và vùng chậu sau sinh theo Merck Manual
