Dấu hiệu u nang buồng trứng và có nguy hiểm không?

Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS phụ sản Đỗ Thị Liên – chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.

Bài viết thuộc chuỗi nội dung U nang buồng trứng là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị – mời bạn xem thêm bài Nguyên nhân u nang buồng trứng và các yếu tố nguy cơ.

U nang buồng trứng phần lớn lành tính và không gây triệu chứng, nhưng vẫn có những trường hợp cần được phát hiện sớm để tránh biến chứng nguy hiểm như vỡ nang, xoắn nang hoặc hiếm gặp hơn là ác tính. Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ các dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm và những dấu hiệu cấp cứu cần đặc biệt lưu ý.

Các triệu chứng nhận biết u nang buồng trứng

Phần lớn u nang buồng trứng, đặc biệt là u nang cơ năng kích thước nhỏ, không gây ra bất kỳ triệu chứng nào và thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc khám phụ khoa định kỳ. Tuy nhiên, khi u nang phát triển lớn hơn hoặc gây ảnh hưởng đến các cơ quan xung quanh, một số dấu hiệu có thể xuất hiện:

Ảnh minh hoạ: Các triệu chứng nhận biết u nang buồng trứng

• Đau bụng dưới: Cảm giác đau âm ỉ, tức nặng hoặc đau nhói ở một bên bụng dưới (tương ứng bên buồng trứng có u nang – bên phải hoặc bên trái), đôi khi lan ra vùng thắt lưng.
• Rối loạn kinh nguyệt: Kinh nguyệt không đều, chậm kinh, hoặc ngược lại là rong kinh, cường kinh – u nang buồng trứng có thể gây rối loạn kinh nguyệt do ảnh hưởng đến hoạt động nội tiết của buồng trứng.
• Xuất huyết bất thường: Ra máu âm đạo bất thường ngoài chu kỳ kinh, đặc biệt gặp ở trường hợp nang hoàng thể xuất huyết.
• Cảm giác đầy bụng, chướng bụng: Đặc biệt khi u nang có kích thước lớn, chèn ép các cơ quan lân cận.
• Đau khi quan hệ tình dục: Cảm giác đau sâu vùng chậu khi giao hợp.
• Rối loạn tiêu hóa, tiểu tiện: U nang lớn có thể chèn ép bàng quang hoặc trực tràng, gây tiểu rắt, tiểu khó hoặc cảm giác mót rặn bất thường.
• Đau vùng lưng dưới: Một số trường hợp u nang lớn có thể gây cảm giác đau lan ra vùng lưng dưới do chèn ép các cấu trúc lân cận.

Cách nhận biết chính xác nhất vẫn là thông qua thăm khám phụ khoa và siêu âm, vì các triệu chứng kể trên khá mơ hồ, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý phụ khoa hoặc tiêu hóa khác.

Dấu hiệu u nang ác tính cần cảnh giác

Phần lớn u nang buồng trứng là lành tính, tỷ lệ ác tính (ung thư buồng trứng) chiếm tỷ lệ nhỏ. Tuy nhiên, y văn ghi nhận rằng u nang ác tính thường không gây triệu chứng rõ ràng cho đến khi bệnh đã tiến triển ở giai đoạn khá muộn, khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn nếu chỉ dựa vào cảm giác chủ quan.

Ảnh minh hoạ: Dấu hiệu u nang ác tính cần cảnh giác

Một số dấu hiệu gợi ý cần được bác sĩ đánh giá thận trọng hơn, đặc biệt khi xuất hiện đồng thời và kéo dài, bao gồm:

• Bụng chướng, đầy hơi kéo dài không rõ nguyên nhân, không cải thiện dù đã điều chỉnh ăn uống
• Sụt cân không chủ ý trong thời gian ngắn
• Đau bụng hoặc vùng chậu âm ỉ kéo dài, không thuyên giảm
• Cảm giác nhanh no khi ăn, chán ăn bất thường
• Thay đổi thói quen đại tiện hoặc tiểu tiện kéo dài không rõ nguyên nhân
• U nang phát triển nhanh về kích thước qua các lần siêu âm theo dõi
• Xuất hiện ở phụ nữ sau mãn kinh (nhóm tuổi có tỷ lệ liên quan đến ác tính cao hơn khi phát hiện u nang mới)

Trên hình ảnh siêu âm, một số đặc điểm hình thái cũng khiến bác sĩ cân nhắc làm thêm xét nghiệm chuyên sâu (như CA-125, cộng hưởng từ) để loại trừ ác tính, gồm: u nang có vách dày không đều, có nhiều thùy, có nốt sùi hoặc phần đặc bên trong, kèm theo dịch tự do trong ổ bụng.

Cần nhấn mạnh: các dấu hiệu trên chỉ mang tính gợi ý cần đi khám, không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc ung thư. Việc chẩn đoán xác định lành tính hay ác tính cần dựa vào đánh giá tổng hợp của bác sĩ chuyên khoa qua thăm khám, siêu âm và các xét nghiệm phù hợp.

U nang buồng trứng có nguy hiểm không? Biến chứng cần biết

Nhìn chung, đa số u nang buồng trứng là lành tính, ít gây khó chịu và có thể tự thoái triển mà không cần can thiệp. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây nguy hiểm trong một số tình huống cụ thể:

Ảnh minh hoạ: U nang buồng trứng có nguy hiểm không? Biến chứng cần biết

• Biến chứng cấp tính: Vỡ nang hoặc xoắn nang có thể gây đau bụng dữ dội, chảy máu trong ổ bụng, cần cấp cứu kịp thời (chi tiết ở hai mục bên dưới).
• Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản: Một số loại u nang thực thể, đặc biệt là u nang lạc nội mạc buồng trứng, nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp có thể ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng và khả năng thụ thai tự nhiên.
• Biến chứng khi mang thai: U nang buồng trứng kích thước lớn khi mang thai có nguy cơ xoắn hoặc vỡ cao hơn do tử cung phát triển gây thay đổi vị trí giải phẫu vùng chậu.
• Nguy cơ ác tính: Dù tỷ lệ thấp, một số trường hợp u nang thực thể vẫn cần được theo dõi sát để loại trừ khả năng tiến triển ác tính, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh.
• Biến chứng sau phẫu thuật: Với các trường hợp cần can thiệp phẫu thuật bóc tách hoặc cắt bỏ u nang, một số biến chứng có thể gặp như nhiễm trùng, chảy máu, hoặc ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng nếu phẫu thuật không được thực hiện đúng kỹ thuật.

Nhìn chung, mức độ nguy hiểm của u nang buồng trứng phụ thuộc rất nhiều vào loại u nang, kích thước và cách theo dõi, xử trí chứ không phải bản thân việc “có u nang” đã đồng nghĩa với nguy hiểm.

Vỡ u nang buồng trứng – Dấu hiệu và xử trí cấp cứu

Vỡ u nang buồng trứng xảy ra khi thành nang bị rách, khiến dịch (và đôi khi cả máu) bên trong tràn vào ổ bụng. Nhiều trường hợp nang vỡ với lượng dịch ít không gây triệu chứng đáng kể, nhưng khi vỡ nang gây chảy máu nhiều, đây có thể trở thành tình trạng cấp cứu.

Ảnh minh hoạ: Vỡ u nang buồng trứng – Dấu hiệu và xử trí cấp cứu

Dấu hiệu cảnh báo vỡ u nang buồng trứng cần đi cấp cứu ngay:

• Đau bụng dưới đột ngột, dữ dội, thường ở một bên
• Đau tăng lên khi vận động, thay đổi tư thế
• Chóng mặt, choáng váng, cảm giác sắp ngất
• Vã mồ hôi, tay chân lạnh
• Buồn nôn, nôn nhiều
• Sốt (gợi ý có thể kèm nhiễm trùng)
• Nhịp tim nhanh, tụt huyết áp (dấu hiệu mất máu nếu chảy máu trong nhiều)

Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên, đặc biệt là đau bụng dữ dội kèm choáng váng hoặc vã mồ hôi lạnh, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu, vì đây có thể là dấu hiệu chảy máu trong ổ bụng cần can thiệp kịp thời. Tùy mức độ chảy máu, bác sĩ sẽ quyết định theo dõi nội khoa hay can thiệp phẫu thuật cấp cứu.

Xoắn u nang buồng trứng là gì? Có nguy hiểm không?

Xoắn u nang buồng trứng (xoắn phần phụ) xảy ra khi khối u nang – thường là các u nang có kích thước lớn như u nang bì, u nang nước – làm buồng trứng bị xoắn quanh trục dây chằng nâng đỡ, dẫn đến tắc nghẽn mạch máu nuôi buồng trứng. Đây được xem là một trong những cấp cứu phụ khoa cần được xử trí nhanh chóng, vì nếu để lâu, buồng trứng có thể bị hoại tử do thiếu máu nuôi kéo dài, buộc phải cắt bỏ.

Ảnh minh hoạ: Xoắn u nang buồng trứng là gì? Có nguy hiểm không?

Dấu hiệu xoắn u nang buồng trứng cần lưu ý:

• Đau bụng dưới đột ngột, dữ dội, đau quặn từng cơn ở một bên
• Đau có thể xuất hiện sau khi vận động mạnh, thay đổi tư thế đột ngột
• Buồn nôn, nôn đi kèm với cơn đau
• Một số trường hợp đau âm ỉ, không liên tục nếu chỉ xoắn không hoàn toàn

Vì mức độ nguy hiểm của xoắn nang liên quan trực tiếp đến thời gian thiếu máu nuôi buồng trứng, việc đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt khi có dấu hiệu nghi ngờ là yếu tố quyết định khả năng bảo tồn buồng trứng, tránh phải cắt bỏ.

Chẩn đoán qua siêu âm – Hình ảnh và ý nghĩa

Siêu âm (đặc biệt là siêu âm đầu dò âm đạo) là phương tiện chẩn đoán hàng đầu, sẵn có và hiệu quả để phát hiện u nang buồng trứng, kể cả khi chưa có triệu chứng. Trên hình ảnh siêu âm, bác sĩ sẽ đánh giá các đặc điểm quan trọng để phân loại và tiên lượng:

Ảnh minh hoạ: Chẩn đoán qua siêu âm u nang buồng trứng

• Kích thước khối u nang: Ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ xoắn nang và hướng theo dõi hay can thiệp.
• Cấu trúc bên trong: Dịch trong (gợi ý nang nước), dịch phản âm dày mịn (gợi ý nang lạc nội mạc), hoặc có phần đặc, chồi sùi (cần đánh giá kỹ hơn).
• Số lượng thùy, vách ngăn: Đơn thùy hay đa thùy, vách mỏng đều hay dày không đều.
• Dấu hiệu xoắn trên siêu âm: Có thể thấy hình ảnh buồng trứng to bất thường, giảm hoặc mất tín hiệu tưới máu trên Doppler màu – đây là dấu hiệu quan trọng gợi ý xoắn phần phụ cần xử trí cấp cứu.
• Dịch tự do trong ổ bụng: Có thể là dấu hiệu gợi ý nang đã vỡ.

So với siêu âm bụng thông thường, siêu âm đầu dò âm đạo cho hình ảnh chi tiết hơn nhiều, đặc biệt với các khối u nang kích thước nhỏ, nên thường được ưu tiên chỉ định khi nghi ngờ bệnh lý buồng trứng. Trong một số trường hợp cần đánh giá thêm bản chất khối u, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu (như CA-125) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI).

U nang buồng trứng có tự khỏi không?

Câu trả lời phụ thuộc vào loại u nang:

Ảnh minh hoạ: U nang buồng trứng có tự khỏi không?

• U nang cơ năng (nang bọc noãn, nang hoàng thể): Phần lớn có thể tự thoái triển sau 1–3 chu kỳ kinh nguyệt mà không cần điều trị, do đây là hệ quả tạm thời của rối loạn phóng noãn hoặc hoàng thể chưa tiêu biến kịp.
• U nang thực thể (u nang bì, nang nước, nang nhầy, u nang lạc nội mạc): Nhóm này thường không tự biến mất mà cần được bác sĩ theo dõi định kỳ hoặc can thiệp khi có chỉ định, vì bản chất hình thành từ sự tăng sinh mô bất thường chứ không phải rối loạn sinh lý tạm thời.

Vì vậy, việc phân biệt đúng loại u nang thông qua siêu âm là yếu tố quyết định để biết u nang của bạn có khả năng tự hết hay cần theo dõi, điều trị thêm.

Xem thêm: Bệnh buồng trứng: Dấu hiệu, nguyên nhân cách điều trị

Khám ngay khi có dấu hiệu bất thường

Ảnh minh hoạ: Khám ngay khi có dấu hiệu bất thường

Nếu bạn đang gặp phải các dấu hiệu như đau bụng dưới kéo dài, rối loạn kinh nguyệt không rõ nguyên nhân, hoặc đặc biệt là các dấu hiệu cấp cứu như đau bụng dữ dội đột ngột kèm choáng váng, buồn nôn – đừng chần chừ, hãy đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi có đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Sản phụ khoa và hệ thống siêu âm đầu dò âm đạo hỗ trợ chẩn đoán nhanh chóng, chính xác các bất thường tại buồng trứng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

U nang buồng trứng có gây vô sinh không? Phần lớn u nang cơ năng không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Tuy nhiên, một số loại u nang thực thể như u nang lạc nội mạc, nếu không được theo dõi và xử trí phù hợp, có thể ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng theo thời gian.

U nang buồng trứng có gây chậm kinh, mất kinh không? Có thể. U nang ảnh hưởng đến hoạt động nội tiết của buồng trứng có thể gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, bao gồm chậm kinh hoặc rong kinh, tùy loại u nang và mức độ ảnh hưởng.

Vỡ u nang buồng trứng có nguy hiểm không? Nhiều trường hợp vỡ nang nhẹ tự khỏi mà không cần can thiệp. Tuy nhiên, nếu vỡ nang gây chảy máu nhiều trong ổ bụng, đây là tình trạng cấp cứu cần xử trí kịp thời để tránh nguy hiểm đến sức khỏe.

Làm sao phân biệt đau do u nang cơ năng và u nang cần cấp cứu? Đau âm ỉ, thoáng qua, không kèm choáng váng hay sốt thường ít đáng lo ngại. Ngược lại, đau đột ngột dữ dội kèm buồn nôn, chóng mặt, vã mồ hôi là dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay, không nên tự theo dõi tại nhà.

• 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
• ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
• 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
• 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
• 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
• 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.

Nguồn tham khảo Bài viết có tham khảo thông tin chuyên môn từ Cleveland Clinic về triệu chứng, biến chứng vỡ nang và xoắn buồng trứng và Johns Hopkins Medicine về dấu hiệu cấp cứu khi vỡ u nang buồng trứng.