Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS CKII Nguyễn Quang Cừ – Chuyên khoa Tiết niệu & Nam học, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Không ít bậc cha mẹ hoang mang khi vô tình phát hiện con trai mình có búi tĩnh mạch bất thường ở vùng bìu, hoặc được bác sĩ thông báo con bị giãn tĩnh mạch thừng tinh trong một lần khám sức khỏe học đường. Đây là tình trạng khá phổ biến ở lứa tuổi dậy thì và phần lớn không nguy hiểm nếu được theo dõi đúng cách. Bài viết dưới đây giúp cha mẹ hiểu rõ về độ tuổi hay gặp, sự khác biệt so với người lớn, và thời điểm cần đưa con đi khám chuyên khoa.
Bao nhiêu tuổi thì dễ bị giãn tĩnh mạch thừng tinh? Độ tuổi hay gặp
Ảnh minh hoạ: Bao nhiêu tuổi thì dễ bị giãn tĩnh mạch thừng tinh? Độ tuổi hay gặp
Giãn tĩnh mạch thừng tinh ở trẻ em rất hiếm gặp trước tuổi dậy thì. Bệnh thường bắt đầu xuất hiện và được phát hiện nhiều nhất trong giai đoạn dậy thì, phổ biến ở khoảng 10–15 tuổi, thời điểm cơ thể trẻ có sự tăng trưởng nhanh, lưu lượng máu đến tinh hoàn tăng mạnh để phục vụ quá trình phát triển sinh dục. Sự gia tăng lưu lượng máu này bộc lộ rõ điểm yếu sẵn có của van tĩnh mạch (nếu có), dẫn đến hình thành búi tĩnh mạch giãn.
Nếu phát hiện giãn tĩnh mạch thừng tinh ở trẻ nhỏ trước tuổi dậy thì, đây là tình huống ít gặp hơn và cần được thăm khám kỹ để loại trừ các nguyên nhân thứ phát (khối chèn ép mạch máu vùng bụng, sau phúc mạc) thay vì mặc định đây là giãn tĩnh mạch thừng tinh nguyên phát thông thường như ở tuổi dậy thì.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh ở tuổi dậy thì khác gì so với người lớn?
Mặc dù cùng là một bệnh lý, việc theo dõi và đánh giá giãn tĩnh mạch thừng tinh ở tuổi dậy thì có một số điểm khác biệt quan trọng so với người trưởng thành:
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh ở tuổi dậy thì khác gì so với người lớn?
- Không thể dựa vào tinh dịch đồ để theo dõi: Ở tuổi dậy thì, trẻ chưa thể thực hiện tinh dịch đồ như người lớn, vì vậy bác sĩ không thể dùng chỉ số này để đánh giá mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản như ở người trưởng thành.
- Theo dõi dựa trên thể tích tinh hoàn: Thay vào đó, tiêu chí quan trọng nhất được sử dụng là so sánh thể tích hai bên tinh hoàn qua khám lâm sàng (dùng thước đo Prader) hoặc siêu âm, nhằm phát hiện sớm tình trạng chậm phát triển (teo nhẏ) của tinh hoàn bên có búi tĩnh mạch.
- Cần theo dõi lặp lại theo từng giai đoạn phát triển: Vì cơ thể trẻ đang trong giai đoạn phát triển nhanh và liên tục thay đổi nội tiết, bác sĩ thường hẹn tái khám định kỳ (mỗi 6–12 tháng) để so sánh thể tích tinh hoàn qua từng giai đoạn, thay vì chỉ đánh giá một lần.
- Mục tiêu theo dõi khác với người lớn: Ở người lớn, mục tiêu điều trị thường gắn với cải thiện tinh dịch đồ và khả năng sinh sản hiện tại. Ở tuổi dậy thì, mục tiêu chính là ngăn ngừa tổn thương tinh hoàn tiến triển trong giai đoạn phát triển, nhằm bảo vệ khả năng sinh sản trong tương lai.
Khi nào cần điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh ở trẻ em, tuổi dậy thì?
Không phải mọi trường hợp phát hiện giãn tĩnh mạch thừng tinh ở tuổi dậy thì đều cần can thiệp ngay. Phần lớn trường hợp chỉ cần theo dõi định kỳ. Chỉ định điều trị (thường là phẫu thuật) thường được cân nhắc khi có một hoặc nhiều yếu tố sau:
Ảnh minh hoạ: Khi nào cần điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh ở trẻ em, tuổi dậy thì?
- Chênh lệch thể tích giữa hai bên tinh hoàn đạt ngưỡng đáng kể (thường từ khoảng 20% trở lên) và không có dấu hiệu bắt kịp đà tăng trưởng khi theo dõi qua các lần tái khám.
- Búi tĩnh mạch giãn ở mức độ 2–3 (sờ hoặc nhìn thấy rõ), đặc biệt khi kèm theo cảm giác đau tức ảnh hưởng sinh hoạt của trẻ.
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh xuất hiện ở cả hai bên bìu.
- Trẻ có biểu hiện đau kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập, không cải thiện dù đã điều chỉnh lối sống.
Với các trường hợp không có các yếu tố trên, hướng xử trí phổ biến là theo dõi định kỳ, vì nhiều nghiên cứu cho thấy một số trẻ có thể tự bắt kịp đà tăng trưởng tinh hoàn theo thời gian mà không cần can thiệp ngay.
Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện con có dấu hiệu nghi ngờ?
Ảnh minh hoạ: Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện con có dấu hiệu nghi ngờ?
Cha mẹ không nên quá lo lắng nếu phát hiện búi tĩnh mạch bất thường ở vùng bìu của con, nhưng cũng không nên chủ quan bỏ qua. Việc cần làm là đưa trẻ đến khám chuyên khoa Nam học – Tiết niệu càng sớm càng tốt để được thăm khám, siêu âm đo thể tích tinh hoàn hai bên và xác định mức độ giãn tĩnh mạch thừng tinh, từ đó có kế hoạch theo dõi định kỳ phù hợp. Với các bé trai đang trong độ tuổi dậy thì, việc theo dõi sát trong giai đoạn này có ý nghĩa quan trọng để phát hiện sớm nếu có ảnh hưởng đến sự phát triển của tinh hoàn, giúp can thiệp kịp thời nếu cần, thay vì để đến khi trưởng thành mới phát hiện các di chứng đã hình thành từ trước.
Câu hỏi thường gặp
Con trai tôi 12 tuổi phát hiện giãn tĩnh mạch thừng tinh khi khám sức khỏe học đường, có đáng lo không? Đây là độ tuổi khá phổ biến để phát hiện tình trạng này. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa để đánh giá thể tích tinh hoàn và mức độ giãn, từ đó có hướng theo dõi phù hợp, không cần quá lo lắng nếu chưa có yếu tố cảnh báo.
Trẻ dưới 10 tuổi phát hiện giãn tĩnh mạch thừng tinh có bình thường không? Trường hợp này ít gặp hơn so với tuổi dậy thì và cần được thăm khám kỹ để loại trừ các nguyên nhân khác gây chèn ép tĩnh mạch, không nên mặc định là giãn tĩnh mạch thừng tinh nguyên phát thông thường.
Có cần phẫu thuật ngay khi phát hiện ở tuổi dậy thì không? Không nhất thiết. Phần lớn trường hợp được theo dõi định kỳ trước, chỉ định phẫu thuật chỉ đặt ra khi có các yếu tố cụ thể như chênh lệch thể tích tinh hoàn đáng kể, đau nhiều hoặc giãn cả hai bên.
Nên đưa trẻ đi khám ở đâu? Cha mẹ có thể đưa trẻ đến chuyên khoa Tiết niệu – Nam học tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được thăm khám, siêu âm đánh giá thể tích tinh hoàn và tư vấn kế hoạch theo dõi phù hợp với lứa tuổi của trẻ.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo Theo một bài tổng quan về thực hành chẩn đoán và điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh ở trẻ em và thanh thiếu niên đăng trên NCBI, chênh lệch thể tích tinh hoàn từ 15–20% hoặc trên 2cc từng được xem là ngưỡng cân nhắc phẫu thuật, dù một số trẻ vẫn có thể tự bắt kịp đà tăng trưởng mà không cần can thiệp.
