Bài viết được tham vấn y khoa bởi ThS.BS Hoàng Đình Nội – Chuyên khoa Ngoại tiết niệu, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
Khi nhận kết quả khám hoặc siêu âm, nhiều nam giới thắc mắc con số “độ 1”, “độ 2”, “độ 3” hay chỉ số “3mm” trên phiếu kết quả thực sự có ý nghĩa gì, mức độ nào là nghiêm trọng và có bắt buộc phải điều trị hay không. Bài viết này trình bày rõ các cấp độ giãn tĩnh mạch thừng tinh theo thang phân loại đang được áp dụng phổ biến trong thực hành lâm sàng.
Các cấp độ giãn tĩnh mạch thừng tinh được phân loại dựa trên cơ sở nào?
Ảnh minh hoạ: Các cấp độ giãn tĩnh mạch thừng tinh được phân loại dựa trên cơ sở nào?
Hệ thống phân độ được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay là thang phân loại Dubin – Amelar, dựa trên khả năng sờ thấy và nhìn thấy búi tĩnh mạch khi thăm khám lâm sàng ở tư thế đứng, kết hợp nghiệm pháp Valsalva (rặn hơi để tăng áp lực ổ bụng). Thang phân loại này chia thành 4 mức: dưới lâm sàng, độ 1, độ 2 và độ 3. Bên cạnh thăm khám lâm sàng, siêu âm Doppler bìu còn cho phép đo trực tiếp đường kính tĩnh mạch (tính bằng mm) để hỗ trợ chẩn đoán chính xác hơn, đặc biệt với các trường hợp khó sờ thấy trên lâm sàng.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh dưới lâm sàng là gì?
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh dưới lâm sàng là gì?
Đây là mức độ nhẹ nhất, không sờ thấy và không quan sát thấy búi tĩnh mạch dù đã làm nghiệm pháp Valsalva. Tình trạng này chỉ được phát hiện tình cờ qua siêu âm Doppler bìu khi bệnh nhân đi khám vì lý do khác (ví dụ tầm soát hiếm muộn). Phần lớn trường hợp dưới lâm sàng không cần can thiệp, chỉ theo dõi định kỳ vì nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản là rất thấp.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 1 – Đặc điểm nhận biết
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 1
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 1 là mức độ chỉ sờ thấy búi tĩnh mạch khi người bệnh thực hiện nghiệm pháp Valsalva (hít sâu, nín thở, rặn nhẹ như khi đi vệ sinh); ở trạng thái bình thường, bác sĩ không sờ thấy bất thường nào. Đây là giai đoạn hầu như không gây triệu chứng rõ ràng, người bệnh thường tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe tổng quát hoặc khám hiếm muộn. Với độ 1, hướng xử trí phổ biến vẫn là theo dõi, chưa đặt ra chỉ định can thiệp trừ khi có bất thường tinh dịch đồ đi kèm.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 2 – Đặc điểm nhận biết
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 2
Ở giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 2, búi tĩnh mạch có thể sờ thấy rõ ngay cả khi người bệnh không rặn hơi, nhưng chưa nhìn thấy được bằng mắt thường khi quan sát trực tiếp vùng bìu. Một số người bệnh ở giai đoạn này bắt đầu cảm nhận được cảm giác nặng, tức nhẹ vùng bìu, nhất là về cuối ngày hoặc sau khi đứng lâu. Độ 2 thường được khuyến nghị theo dõi sát hơn, kết hợp đánh giá tinh dịch đồ nếu người bệnh có nhu cầu sinh sản.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 3 – Đặc điểm nhận biết
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 3
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 3 là mức độ nặng nhất trong thang phân loại lâm sàng, khi búi tĩnh mạch giãn to đến mức có thể nhìn thấy rõ bằng mắt thường ngay cả khi người bệnh đứng ở trạng thái nghỉ, không cần rặn hơi. Búi tĩnh mạch thường nổi rõ dưới da bìu, tạo hình ảnh giống “túi giun” đặc trưng. Đây là giai đoạn dễ đi kèm các biểu hiện đau tức, ảnh hưởng thẩm mỹ, và có tỷ lệ liên quan đến giảm chất lượng tinh trùng hoặc teo nhỏ tinh hoàn cao hơn so với các độ nhẹ.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh 3mm – tương ứng cấp độ nào trên siêu âm?
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh 3mm
Trên siêu âm Doppler, đường kính tĩnh mạch trong đám rối tĩnh mạch hình dây leo bình thường thường không vượt quá khoảng 1,5–2mm. Khi đường kính tĩnh mạch đạt từ 3mm trở lên (đặc biệt khi đo ở tư thế đứng kèm nghiệm pháp Valsalva), đây được xem là ngưỡng có giá trị chẩn đoán giãn tĩnh mạch thừng tinh trên hình ảnh học. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chỉ số 3mm chỉ là một tiêu chí hỗ trợ trên siêu âm, không hoàn toàn tương đương với một cấp độ lâm sàng cụ thể (độ 1, 2 hay 3) – việc xác định độ chính xác vẫn cần kết hợp thăm khám trực tiếp cùng đánh giá dòng chảy trào ngược trên Doppler màu.
Cấp độ giãn tĩnh mạch thừng tinh có quyết định việc điều trị không?
Ảnh minh hoạ: Cấp độ giãn tĩnh mạch thừng tinh có quyết định việc điều trị không?
Cấp độ chỉ là một trong nhiều yếu tố để bác sĩ cân nhắc hướng xử trí, không phải yếu tố duy nhất. Chỉ định can thiệp (phẫu thuật hoặc thuyên tắc mạch) thường được đặt ra khi có ít nhất một trong các điều kiện: búi tĩnh mạch gây đau ảnh hưởng sinh hoạt, kích thước tinh hoàn bên bệnh nhỏ hơn rõ rệt so với bên đối diện, hoặc kết quả tinh dịch đồ bất thường ở người có nhu cầu sinh sản. Nhiều trường hợp độ 2, thậm chí độ 3 nhưng không có các yếu tố trên vẫn có thể chỉ cần theo dõi định kỳ tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi thay vì can thiệp ngay.
Câu hỏi thường gặp
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 1 có tự khỏi không? Búi tĩnh mạch đã hình thành thường không tự biến mất, nhưng ở mức độ 1 bệnh có thể không tiến triển thêm trong nhiều năm nếu không có yếu tố thúc đẩy. Người bệnh nên tái khám định kỳ để theo dõi.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 3 có bắt buộc phẫu thuật không? Không phải mọi trường hợp độ 3 đều bắt buộc phẫu thuật. Quyết định điều trị dựa trên mức độ ảnh hưởng đến triệu chứng, kích thước tinh hoàn và kết quả tinh dịch đồ, không chỉ dựa vào cấp độ đơn thuần.
Đo được giãn tĩnh mạch thừng tinh 3mm trên siêu âm có đáng lo không? Đây là ngưỡng thường dùng để hỗ trợ chẩn đoán có giãn tĩnh mạch thừng tinh, nhưng bản thân con số 3mm chưa nói lên mức độ nghiêm trọng. Cần đối chiếu thêm với thăm khám lâm sàng và đánh giá dòng trào ngược để có kết luận đầy đủ.
Nên siêu âm phân độ giãn tĩnh mạch thừng tinh ở đâu? Người bệnh có thể đến chuyên khoa Ngoại tiết niệu tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được thăm khám lâm sàng kết hợp siêu âm Doppler bìu, xác định chính xác cấp độ và có hướng theo dõi phù hợp.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo Theo nghiên cứu về đánh giá siêu âm giãn tĩnh mạch thừng tinh trong thực hành lâm sàng đăng trên NCBI, thang phân loại Dubin – Amelar chia giãn tĩnh mạch thừng tinh thành 3 giai đoạn lâm sàng dựa trên khả năng sờ và nhìn thấy búi tĩnh mạch, trong khi các tĩnh mạch của đám rối tĩnh mạch hình dây leo ở người bình thường thường có đường kính không quá 1,5mm.
