Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS CKII Nguyễn Quang Cừ – Chuyên khoa Tiết niệu & Nam học, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.
“Giãn tĩnh mạch thừng tinh có nguy hiểm không?” là câu hỏi phổ biến nhất mà nam giới đặt ra ngay sau khi được chẩn đoán mắc bệnh này. Thực tế, mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn phát hiện, mức độ giãn và việc có được theo dõi – can thiệp đúng thời điểm hay không. Bài viết dưới đây phân tích cụ thể các biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh có thể gặp phải nếu chủ quan không thăm khám.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh có nguy hiểm không?
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh có nguy hiểm không?
Về bản chất, giãn tĩnh mạch thừng tinh không phải là bệnh lý cấp cứu và không đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Rất nhiều trường hợp mức độ nhẹ (dưới lâm sàng, độ 1) không gây ảnh hưởng đáng kể và có thể chung sống nhiều năm mà không cần can thiệp. Tuy nhiên, bệnh lại được xem là nguy hiểm ở khía cạnh khác: đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh nam có thể điều trị được, và nếu để kéo dài không theo dõi, tình trạng ứ trệ máu tĩnh mạch mạn tính có thể âm thầm gây tổn thương mô tinh hoàn mà người bệnh không hề nhận ra cho đến khi đi khám hiếm muộn.
Vì sao giãn tĩnh mạch thừng tinh gây vô sinh?
Cơ chế giãn tĩnh mạch thừng tinh gây vô sinh chủ yếu liên quan đến nhiệt độ và tình trạng ứ trệ tại tinh hoàn:
Ảnh minh hoạ: Vì sao giãn tĩnh mạch thừng tinh gây vô sinh?
- Tăng nhiệt độ tại bìu: Bình thường, nhiệt độ bìu thấp hơn nhiệt độ cơ thể khoảng 2–3°C để tạo điều kiện tối ưu cho quá trình sinh tinh. Máu ứ đọng trong búi tĩnh mạch giãn làm tăng nhiệt độ tại chỗ, phá vỡ sự chênh lệch nhiệt độ cần thiết này, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất tinh trùng.
- Thiếu oxy và stress oxy hóa: Máu ứ trệ kéo dài làm giảm tưới máu, tăng sản sinh các gốc oxy hóa tự do, gây tổn thương màng tế bào và DNA của tinh trùng.
- Trào ngược các chất chuyển hóa độc hại: Từ tuyến thượng thận qua tĩnh mạch thận trái trào ngược xuống tinh hoàn, ảnh hưởng đến chức năng tế bào Leydig – nơi sản xuất testosterone.
Hậu quả là số lượng tinh trùng, khả năng di động và hình dạng bình thường của tinh trùng đều có thể suy giảm theo thời gian nếu không được kiểm soát.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh có con được không?
Ảnh minh hoạ: Giãn tĩnh mạch thừng tinh có con được không?
Đây là mối bận tâm lớn nhất của phần đông người bệnh trong độ tuổi sinh sản. Trên thực tế, phần lớn nam giới bị giãn tĩnh mạch thừng tinh vẫn có con được bình thường, đặc biệt với các trường hợp mức độ nhẹ và chưa có bất thường tinh dịch đồ. Chỉ một tỷ lệ nhất định (thường liên quan đến độ 2, độ 3 kéo dài, không theo dõi) gặp tình trạng giảm chất lượng tinh trùng dẫn đến khó thụ thai tự nhiên.
Với các trường hợp đã ảnh hưởng đến tinh dịch đồ, can thiệp điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh (vi phẫu thắt tĩnh mạch hoặc thuyên tắc mạch) đã được ghi nhận giúp cải thiện đáng kể các chỉ số tinh dịch đồ ở nhiều bệnh nhân, tăng cơ hội có con tự nhiên hoặc hỗ trợ hiệu quả hơn cho các phương pháp hỗ trợ sinh sản nếu cần. Điều quan trọng là cần thăm khám và làm tinh dịch đồ sớm để đánh giá đúng mức độ ảnh hưởng, thay vì tự suy diễn dựa trên cảm giác chủ quan.
Các biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh khác cần lưu ý
Ngoài vô sinh, một số biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh khác người bệnh cần cảnh giác gồm:
Ảnh minh hoạ: Các biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh khác cần lưu ý
- Teo tinh hoàn: Tình trạng ứ trệ máu mạn tính khiến tinh hoàn bên bệnh giảm kích thước rõ rệt so với bên lành, đặc biệt hay gặp ở nam giới trẻ tuổi có giãn tĩnh mạch thừng tinh từ giai đoạn dậy thì không được theo dõi.
- Đau tức mạn tính vùng bìu: Cơn đau âm ỉ kéo dài có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và tâm lý của người bệnh nếu không được kiểm soát.
- Giảm testosterone: Một số nghiên cứu ghi nhận giãn tĩnh mạch thừng tinh mức độ nặng có liên quan đến suy giảm chức năng tế bào Leydig, dẫn đến giảm sản xuất testosterone – hormone quan trọng với sinh lý và sức khỏe nam giới nói chung.
- Ảnh hưởng tâm lý: Búi tĩnh mạch nổi rõ (độ 3) đôi khi gây tự ti, lo lắng quá mức, ảnh hưởng đến đời sống tình dục dù bản thân bệnh không trực tiếp gây rối loạn cương.
Khi nào nguy cơ biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh cao hơn?
Ảnh minh hoạ: Khi nào nguy cơ biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh cao hơn?
Nguy cơ gặp biến chứng thường tăng lên trong các trường hợp: giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 2–3 kéo dài nhiều năm không tái khám, khởi phát sớm ở tuổi dậy thì kèm dấu hiệu teo tinh hoàn tiến triển, có kèm bất thường tinh dịch đồ ở người đang mong con, hoặc búi tĩnh mạch xuất hiện đột ngột bất thường ở một người lớn tuổi (gợi ý nguyên nhân thứ phát cần loại trừ bệnh lý chèn ép).
Làm gì để hạn chế nguy cơ biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh?
Ảnh minh hoạ: Làm gì để hạn chế nguy cơ biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh?
Người bệnh nên chủ động tái khám định kỳ theo hẹn của bác sĩ, đặc biệt nếu đang trong độ tuổi sinh sản hoặc có kế hoạch sinh con. Việc làm tinh dịch đồ định kỳ giúp phát hiện sớm ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng trước khi biến chứng trở nên rõ rệt. Ngoài ra, hạn chế đứng lâu, mang vác nặng quá sức và mặc quần lót nâng đỡ phù hợp cũng góp phần giảm áp lực lên búi tĩnh mạch giãn.
Câu hỏi thường gặp
Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 1 có nguy hiểm không? Mức độ này thường ít nguy hiểm, hiếm khi gây biến chứng nếu được theo dõi đều đặn. Tuy nhiên vẫn cần tái khám định kỳ vì bệnh có thể tiến triển theo thời gian.
Bao lâu thì giãn tĩnh mạch thừng tinh gây vô sinh? Không có mốc thời gian cố định cho tất cả mọi người. Mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản phụ thuộc vào độ giãn, thời gian mắc bệnh và cơ địa từng người, vì vậy cần đánh giá qua tinh dịch đồ thay vì suy đoán theo thời gian mắc bệnh.
Đã lập gia đình và có con rồi, còn cần điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh không? Nếu không có triệu chứng đau, không có nhu cầu sinh thêm con và tinh hoàn không teo, phần lớn trường hợp chỉ cần theo dõi định kỳ mà không bắt buộc điều trị.
Nên khám và theo dõi biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh ở đâu? Người bệnh có thể đến chuyên khoa Tiết niệu – Nam học tại Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi để được thăm khám, siêu âm Doppler bìu và làm tinh dịch đồ nếu cần, từ đó có hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
- 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
- ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
- 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
- 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
- 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
- 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.
Nguồn tham khảo Theo thông tin về triệu chứng và biến chứng giãn tĩnh mạch thừng tinh của Cleveland Clinic, các biến chứng có thể gặp bao gồm teo tinh hoàn, đau tức kéo dài và tình trạng khó thụ thai sau ít nhất một năm cố gắng.
