Lạc nội mạc trong cơ tử cung: Đặc điểm, triệu chứng và điều trị

Bài viết được tham vấn y khoa bởi BS CKI Nguyễn Thị Lan Hương – chuyên khoa Sản phụ khoa, Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi.

Nhiều chị em khi nghe chẩn đoán “lạc nội mạc trong cơ tử cung” thường nhầm lẫn với lạc nội mạc tử cung thông thường, dẫn đến hoang mang không biết bệnh có nguy hiểm hơn hay điều trị có khác biệt gì không. Trên thực tế, đây là hai thể bệnh riêng biệt, tuy có điểm chung về cơ chế nhưng khác nhau về vị trí tổn thương, triệu chứng và hướng xử trí. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về lạc nội mạc trong cơ tử cung (adenomyosis) – từ đặc điểm, cách chẩn đoán đến các phương pháp điều trị hiện nay.

Lạc nội mạc trong cơ tử cung là gì? Phân biệt với lạc nội mạc ngoài tử cung

Lạc nội mạc trong cơ tử cung (Adenomyosis) là tình trạng mô nội mạc tử cung (lớp niêm mạc lót bên trong lòng tử cung) phát triển lạc chỗ, xâm nhập vào sâu bên trong lớp cơ tử cung (myometrium) thay vì chỉ giới hạn ở bề mặt lòng tử cung như bình thường. Tình trạng này có thể khiến kích thước tử cung tăng lên đáng kể, thậm chí gấp đôi đến gấp ba so với bình thường.

Ảnh minh hoạ: Lạc nội mạc trong cơ tử cung là gì? Phân biệt với lạc nội mạc ngoài tử cung

Điểm khác biệt cốt lõi so với lạc nội mạc tử cung (endometriosis) thông thường:

Hai bệnh lý này có thể cùng tồn tại trên một người bệnh, khiến việc chẩn đoán phân biệt càng cần dựa vào thăm khám chuyên khoa kỹ lưỡng thay vì chỉ tự suy đoán qua triệu chứng.

Triệu chứng đặc trưng của lạc nội mạc trong cơ tử cung

Không phải ai mắc adenomyosis cũng có triệu chứng rõ ràng – nhiều trường hợp diễn tiến âm thầm, chỉ tình cờ phát hiện khi siêu âm vì lý do khác. Tuy nhiên, khi có triệu chứng, các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

Ảnh minh hoạ: Triệu chứng đặc trưng của lạc nội mạc trong cơ tử cung

• Rong kinh, kinh nguyệt ra nhiều: Đây là triệu chứng phổ biến nhất, có thể dẫn đến thiếu máu nếu kéo dài.
• Đau bụng kinh dữ dội, tăng dần theo thời gian: Khác với đau bụng kinh thông thường, cơn đau ở người bị adenomyosis thường nặng hơn qua từng chu kỳ.
• Đau vùng chậu mạn tính: Cảm giác đau âm ỉ, nặng bụng dưới ngay cả ngoài kỳ kinh.
• Tử cung to, mềm, đau khi khám: Khi thăm khám phụ khoa, bác sĩ có thể sờ thấy tử cung to hơn bình thường và có cảm giác đau khi ấn.
• Đau khi quan hệ tình dục: Do tử cung to và nhạy cảm hơn.

Đáng lưu ý, các dấu hiệu này có xu hướng nặng dần theo tuổi tác ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt phổ biến ở nhóm phụ nữ ngoài 30–40 tuổi, và thường thuyên giảm sau mãn kinh.

Siêu âm phát hiện lạc nội mạc trong cơ tử cung như thế nào?

Siêu âm đầu dò âm đạo là phương tiện chẩn đoán hình ảnh được chỉ định đầu tay khi nghi ngờ adenomyosis, nhờ tính sẵn có, chi phí hợp lý và khả năng quan sát cấu trúc cơ tử cung khá tốt. Kỹ thuật này sử dụng sóng âm để dựng hình các cơ quan vùng chậu, qua đó có thể phát hiện được tình trạng dày lên bất thường của thành tử cung – một dấu hiệu gợi ý adenomyosis.

Ảnh minh hoạ: Siêu âm phát hiện lạc nội mạc trong cơ tử cung như thế nào?

Ngoài siêu âm, bác sĩ có thể phối hợp thêm:

• Khám phụ khoa lâm sàng: Đánh giá kích thước, độ mềm và mức độ đau khi ấn của tử cung.
• Cộng hưởng từ (MRI): Được chỉ định khi cần đánh giá chi tiết hơn về mức độ lan rộng của tổn thương hoặc khi hình ảnh siêu âm chưa đủ rõ ràng để kết luận.

Cần lưu ý, theo khuyến cáo y khoa, cách duy nhất để khẳng định chắc chắn chẩn đoán adenomyosis hiện nay vẫn là quan sát trực tiếp mô tử cung sau khi phẫu thuật cắt tử cung (áp dụng trong các trường hợp đã có chỉ định phẫu thuật vì lý do khác). Vì vậy, với các trường hợp còn nhu cầu bảo tồn tử cung, siêu âm và MRI vẫn là công cụ chẩn đoán chính, mang tính “gợi ý cao” hơn là khẳng định tuyệt đối.

Hình ảnh siêu âm điển hình của Adenomyosis

Trên siêu âm đầu dò âm đạo, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh thường tìm kiếm một số dấu hiệu đặc trưng sau để nhận diện adenomyosis:

Ảnh minh hoạ: Hình ảnh siêu âm điển hình của Adenomyosis

• Tử cung to lên không tương xứng, đặc biệt khi không có u xơ tử cung đi kèm để giải thích
• Thành cơ tử cung dày không đều, ranh giới giữa lớp cơ và lớp niêm mạc (nội mạc tử cung) bị mờ, không rõ ràng như bình thường
• Cấu trúc echo dạng “vệt sọc” (striated pattern) trong lớp cơ tử cung do mô nội mạc lạc chỗ xen kẽ với mô cơ
• Các nang nhỏ dạng “hồ echo trống” (echogenic subendometrial lines/buds hoặc myometrial cysts) rải rác trong lớp cơ – đây là hình ảnh khá đặc trưng, phản ánh các ổ mô nội mạc lạc chỗ nhỏ chứa dịch
• Tử cung hình cầu (globular uterus) thay vì hình quả lê thon gọn như bình thường, do cơ tử cung dày đều ra mọi hướng

Việc đọc chính xác các dấu hiệu này đòi hỏi bác sĩ siêu âm có kinh nghiệm, vì một số hình ảnh dễ gây nhầm lẫn với u xơ tử cung – bệnh lý có triệu chứng khá tương đồng nhưng hướng xử trí khác biệt.

Điều trị lạc nội mạc trong cơ tử cung: Dùng thuốc hay phẫu thuật?

Hướng điều trị adenomyosis phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, tuổi tác, và nhu cầu sinh sản của người bệnh. Theo khuyến cáo y khoa, hướng điều trị ban đầu thường ưu tiên liệu pháp nội tiết nhằm ức chế kinh nguyệt, kiểm soát triệu chứng trước khi cân nhắc các can thiệp xâm lấn hơn.

Ảnh minh hoạ: Điều trị lạc nội mạc trong cơ tử cung: Dùng thuốc hay phẫu thuật?

Điều trị nội khoa (ưu tiên với người còn nhu cầu sinh sản hoặc muốn bảo tồn tử cung):

• Thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) để kiểm soát cơn đau trong kỳ kinh
• Thuốc nội tiết (viên tránh thai kết hợp, progestin, dụng cụ tử cung chứa nội tiết) nhằm giảm rong kinh và đau bụng kinh
• Các biện pháp hỗ trợ giảm đau tại chỗ như chườm ấm vùng bụng dưới

Điều trị ngoại khoa hoặc can thiệp xâm lấn tối thiểu:

• Thuyên tắc động mạch tử cung: Làm giảm lượng máu nuôi vùng mô tổn thương, giúp giảm triệu chứng
• Siêu âm hội tụ cường độ cao (HIFU): Phương pháp không xâm lấn, dùng sóng siêu âm tập trung để phá hủy mô tổn thương, đang được nghiên cứu áp dụng như một lựa chọn thay thế cho phẫu thuật ở người muốn bảo tồn tử cung
• Cắt tử cung (hysterectomy): Được cân nhắc khi triệu chứng nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống, các phương pháp điều trị khác không hiệu quả, và người bệnh không còn nhu cầu sinh sản

Việc lựa chọn phương pháp nào cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn dựa trên mức độ tổn thương trên hình ảnh học, triệu chứng lâm sàng cụ thể và mong muốn của từng người bệnh, không có một phác đồ chung áp dụng cho mọi trường hợp.

Ảnh hưởng của lạc nội mạc trong cơ tử cung đến khả năng mang thai

Ảnh minh hoạ: Ảnh hưởng của lạc nội mạc trong cơ tử cung đến khả năng mang thai

Adenomyosis có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản theo một số cơ chế: làm biến đổi cấu trúc lớp cơ tử cung, ảnh hưởng đến quá trình co bóp bình thường của tử cung cần thiết cho việc làm tổ của phôi, đồng thời có thể liên quan đến tình trạng viêm tại chỗ ảnh hưởng đến môi trường nội mạc tử cung.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng rất khác nhau tùy từng người, phụ thuộc vào vị trí và mức độ lan rộng của tổn thương. Nhiều phụ nữ mắc adenomyosis vẫn mang thai và sinh nở bình thường, đặc biệt khi bệnh được phát hiện và có hướng theo dõi, điều trị phù hợp trước khi mang thai. Nếu bạn đang có kế hoạch mang thai và được chẩn đoán adenomyosis, nên trao đổi kỹ với bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa để được tư vấn thời điểm và cách theo dõi thai kỳ phù hợp.

Xem thêm: Bệnh tử cung: Dấu hiệu, nguyên nhân & cách điều trị

Khám phụ khoa và siêu âm để phân biệt chính xác

Ảnh minh hoạ: Khám phụ khoa và siêu âm để phân biệt chính xác Lạc nội mạc tử cung

Vì lạc nội mạc trong cơ tử cung, lạc nội mạc tử cung và u xơ tử cung đều có thể gây triệu chứng tương tự nhau (rong kinh, đau bụng kinh, đau vùng chậu), việc tự phán đoán bệnh tại nhà dễ dẫn đến nhầm lẫn và trì hoãn điều trị đúng hướng. Thăm khám phụ khoa kết hợp siêu âm đầu dò âm đạo tại cơ sở y tế có bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm là cách tốt nhất để xác định chính xác bạn đang gặp tình trạng nào.

Phòng khám Đa khoa 52 Nguyễn Trãi hiện đang triển khai dịch vụ khám phụ khoa và siêu âm chẩn đoán các bệnh lý tử cung, buồng trứng với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Sản phụ khoa trực tiếp thăm khám, tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Lạc nội mạc trong cơ tử cung có nguy hiểm không? Đây là bệnh lý lành tính, không phải ung thư, nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống do rong kinh kéo dài, đau bụng kinh dữ dội, và trong một số trường hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nếu không được theo dõi phù hợp.

Bệnh có tự khỏi không? Triệu chứng của adenomyosis thường có xu hướng thuyên giảm sau mãn kinh do nội tiết tố estrogen giảm, nhưng trong giai đoạn còn kinh nguyệt, bệnh thường không tự khỏi mà cần theo dõi và điều trị theo chỉ định bác sĩ.

Siêu âm một lần có đủ để chẩn đoán không? Siêu âm là công cụ gợi ý quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng cho kết quả rõ ràng ngay từ đầu, đặc biệt ở giai đoạn sớm hoặc tổn thương khu trú nhỏ. Bác sĩ có thể chỉ định theo dõi thêm hoặc làm MRI nếu cần thiết.

Lạc nội mạc trong cơ tử cung có bắt buộc phải cắt tử cung không? Không phải trường hợp nào cũng cần cắt tử cung. Đây chỉ là lựa chọn sau cùng khi triệu chứng nặng và không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn khác.

• 📍 Địa chỉ: 52 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
• ☎️ Hotline hỗ trợ trực tuyến 24/7: 0888.069.990
• 💬 Zalo: https://zalo.me/0888069990
• 📩 Messenger: m.me/phongkhamnguyentrai.vn
• 🌐 Website chính thức: https://phongkhamnguyentrai.vn/
• 🕒 Thời gian hoạt động: 8h00 – 20h00 tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày lễ, Tết.

Nguồn tham khảo Bài viết có tham khảo thông tin chuyên môn từ Cleveland Clinic về đặc điểm, chẩn đoán và điều trị adenomyosis và Mayo Clinic về các phương pháp chẩn đoán adenomyosis.